Afstuderen

Afgelopen weekend was de jaarlijkse afstudeerplechtigheid aan Justo Mwale University.

Vijftien studenten studeerden af met een Bachelor of Theology – dit zijn de studenten waar wij les aan geven. Daarnaast kregen negen predikantsvrouwen een diploma, en waren er diploma’s voor meer dan 50 evangelisten. Sinds een paar jaar biedt Justo Mwale ook afstandsonderwijs aan, waaronder een Masters opleiding in theologie en in godsdienstonderwijs. In totaal studeerden er 58 studenten af aan het afstandsonderwijs.

De eregast van de dag was de minister van National Guidance and Religious Affairs. Ze hield een toespraak en reikte de diploma’s uit. Als geschenk ontvingen de theologiestudenten een fiets, en hun vrouwen een naaimachine. Een prachtige, feestelijke dag, en fijn om onze studenten weer te zien!

Meer foto’s zijn te vinden op Facebook!

Advertenties

Hoogtepunten

Wat is eigenlijk het belangrijkste – voor je werk of voor je leven – dat je aan Justo Mwale University geleerd hebt? Deze vraag stelden we aan studenten en oud-studenten. Vandaag een greep uit de antwoorden.

dia2

Dinah, uit Zambia en vorig jaar afgestudeerd, zegt: Justo Mwale heeft me geholpen mijn potentie te verwerkelijken en mijn kennis te vergroten, zodat ik nu niet alleen het woord van God preek, maar ook mijzelf en andere mensen kan helpen.

dia3

Mary, uit Malawi en ook vorig jaar afgestudeerd, geeft als antwoord: Justo Mwale heeft mij laten zien dat God’s werk verder gaat dan alleen het spirituele.

dia4

Mwila, de vrouw van een oud-student en inmiddels zelf ook afgestudeerd, antwoordt: Justo Mwale heeft me niet alleen geleerd om een goede rentmeester te zijn van Gods schepping, om een moedige en onbeschroomde prediker te zijn, maar ook wat het betekent een echt Christen te zijn.

dia5

Golebilwe, uit Zuid-Afrika en net klaar met zijn studie, zegt: Voor mij is Justo Mwale een plaats waar barrières worden doorbroken en bruggen worden gebouwd. Ik heb er kennis gemaakt met mensen en ideeën uit verschillende contexten, en ben uitgedaagd om te denken buiten de kleine kaders die wij voor onszelf creëren. Ik verlaat Justo Mwale als een verrijkt Christen.

dia6

Jacob, uit Zambia en afgestudeerd in 2015, geeft als antwoord: Op Justo Mwale heb ik geleerd om hard te werken.

dia7

Nathan, uit Zambia en derdejaars student, zegt: Ik had nooit gedacht dat ik al zo snel een persoonlijke bibliotheek op zou bouwen. Ook heb ik mensen uit verschillende landen en culturen leren kennen.

dia8

Rebecca, de vrouw van een student die net zijn opleiding heeft afgerond, antwoordt: Justo Mwale heeft mij moed gegeven.

dia9

Paulo, net afgestudeerd en teruggekeerd naar Mozambique, zegt: Justo Mwale is het belangrijkste theologische instituut in Zuidelijk- en Oost-Afrika.

dia10

Lazarous, een derdejaars-student uit Zambia, geeft als antwoord: Justo Mwale heeft me geleerd om te denken en te analyseren; en om creatief en innovatief te zijn.

dia11

Tabitha, afgestudeerd in 2013, zegt: Justo Mwale heeft mij geholpen om het doel in mijn leven te vinden – wat is mijn wereld, en wat is mijn rol daarin? Het onderwijs heeft mijn denken en schrijven aangescherpt. Eenvoudig gezegd: Justo Mwale was het beste fundament, en alles wat ik doe is daarop gebouwd.

Aan Justo Mwale University leren predikanten de vaardigheden en kennis die ze nodig hebben om hun ambt goed uit te voeren. Maar er is meer: de opleiding daagt uit tot het stellen van kritische vragen en geeft studenten het zelfvertrouwen om uit te groeien tot leiders in hun gemeenschap.

Dit werk wordt mede mogelijk gemaakt door de donateurs van Kerk in Actie. Wij danken u voor uw steun!

Verborgen of onbekend?

Over lesgeven, dat het toch weer anders loopt en hoe dat vruchtbare gedachten oplevert…

Dit trimester geef ik sociologie – de studie van menselijke samenlevingen. Het gaat over ontwikkeling, ongelijkheid, globalisering, de trek naar de stad, en over de gevolgen hiervan voor cultuur, identiteit en onderlinge verhoudingen. Een nuttig vak voor aankomend dominees die een leidende rol gaan spelen in een wereld die snel verandert en waarin ongelijkheid heel zichtbaar is.

In Afrika wordt ongelijkheid vaak in verband gebracht met hekserij. Waarom is de één rijk, en blijft de ander maar ploeteren? Waarom krijgt de één een ongeluk of wordt ziek, terwijl de ander gezond is? Hekserij is een antwoord op deze vragen: er is ongelijkheid omdat een heks het op je gemunt heeft. Was dat niet zo, dan zou iedereen kunnen genieten van het goede leven.

Tijdens het voorbereiden van de collegereeks zag ik ernaar uit mijn studenten de wetenschappelijke oorzaken van ongelijkheid te leren. Zo is één van de grootste problemen van Zambia de grote afhankelijkheid van één industrie: het winnen van koper. Als de koperprijs hoog is gaat het goed met Zambia. Zakt de prijs van koper in, dan gaat het met heel Zambia bergafwaarts. Zo kunnen ze zien, dacht ik, dat je helemaal geen hekserij nodig hebt om uit te leggen hoe de wereld in elkaar zit.

Het liep anders.

Dat de situatie in Zambia afhankelijk is van de koperwinning, dat zagen mijn studenten wel. Maar dat de koperprijs afhangt van de verhouding tussen vraag en aanbod, dat wilde er bij een groot deel niet in. Nee, als de koperprijs laag is, dan komt dat door dat “zij” in het Westen dat zo regelen. Ze willen niet dat Zambia succesvol wordt. Wie zijn “zij” dan? vroeg ik. Het Westen, was het antwoord. Eén student was specifieker: hij hoorde ’s ochtends op het nieuws altijd over de beurskoersen in Londen. Daar zit dus iemand die de prijs bepaalt. De markt is geen neutraal terrein – er is iemand die aan de touwtjes trekt en ervoor zorgt dat Zambia altijd arm blijft, volgens mijn studenten. De overeenkomst met hekserij is duidelijk: er is ongelijkheid omdat er iemand is die het op je gemunt heeft.

Mijn studenten zien de wereld dus, ook na het lezen van sociologische theorieën, nog steeds niet op een westerse manier. Een beetje teleurstellend, maar ook een bron van nieuw inzicht. Want ik dacht dat het verschil ‘m zat in het hebben van een Afrikaans religieus of spiritueel wereldbeeld tegenover een westers seculier wereldbeeld. Volgens het eerste bepalen bovennatuurlijke krachten wat er in de wereld gebeurt; volgens het tweede houden bovennatuurlijke krachten – voor zover die er zijn – zich afzijdig van de mensenwereld. Nu zie ik dat seculier of religieus eigenlijk niet het punt is. Het gaat erom dat er in het wereldbeeld van mijn studenten verborgen krachten zijn die ervoor zorgen dat de wereld op een bepaalde manier werkt. Die verborgen krachten kunnen bovennatuurlijk zijn – zoals in het geval van hekserij – maar dat hoeft niet. “Zij in het Westen” kunnen ook zo’n kracht met een verborgen agenda zijn.

Het verschil tussen ‘verborgen’ en ‘onbekend’ is hier van belang. Onbekend is iets wat je niet weet. Als iets verborgen is weet je het ook niet, maar het woord heeft nog een extra lading: er is iemand die ervoor zorgt dat je het niet weet, die het voor je verbergt.

Kennisoverdracht – wat ik in mijn lessen doe – geeft informatie waardoor wat onbekend was bekend wordt. Ik merk nu dat mijn studenten en ik langs elkaar heen praten, omdat de studenten niet zitten te wachten op kennis van wat onbekend was, maar op een openbaring over wat verborgen is. En openbaringen, die vind je niet op school maar in de kerk, bij een dominee of profeet die de gave heeft om wat verborgen is openbaar te maken.

Wat te doen tegen het geloof in hekserij en andere verborgen krachten? Mijn voorlopige conclusie is dan ook dat onderwijs het verschil niet gaat maken. Onderwijs gaat er niet voor zorgen dat dit geloof minder wordt. Onderwijs spreekt degene aan die zoekt naar wat onbekend is, en niet degene die wil dat wat verborgen is openbaar wordt. Tja….

Afstuderen

20160507-DSC_9134

Vier jaar geleden begonnen wij tegelijk met deze studenten aan Justo Mwale University. Dit weekend kregen ze hun diploma in tijdens een feestelijke ceremonie. In totaal studeerden meer dan 150 studenten af in de diverse programma’s aangeboden door JMU. Hier een impressie van de dag in foto’s.

20160507-DSC_8655

In Zambia, net als in de VS, krijgen alle afgestudeerden een toga aan en een hoed op. Rood met grijs voor wie de bachelor gehaald heeft, en paars voor de masters-studenten. De docenten dragen allemaal de toga van de universiteit waar zij zijn afgestudeerd of hun doctoraal hebben gedaan. Het is een kleurrijke bedoening. In Nederland doen we daar niet aan, dus Hermen draagt hetzelfde als de studenten.

20160507-DSC_8737-2

Voor de studenten is het opgelucht genieten: je diploma krijgen na vier jaar worstelen om te studeren in een taal die niet je moedertaal is. Het is mooi om deze studenten terug te zien nu ze al een tijdje werken in hun gemeente in Zambia, Malawi of Zimbabwe. Ze hebben elkaar en ons veel te vertellen!

20160506-DSC_8621-bewerkt-3

Voor Sam, één van onze studenten, verliep het afstuderen anders dan gedacht. Op woensdag kwam hij met zijn vrouw en kind aan uit Zimbabwe. Donderdag struikelde zijn vierjarige zoontje over een pan met kokend water. Het jongetje heeft brandwonden op 13% van z’n lichaam en zal nog zeker een week in het ziekenhuis moeten blijven. Sams vrouw is dag en nacht bij hem in het ziekenhuis, en heeft zo haar eigen afstuderen gemist.

20160507-DSC_8835-bewerkt-3

We zien ook oude bekenden terug, zoals de vrouw van één van onze oud-studenten. Dit weekend kreeg Mwila zelf haar bachelor diploma in theologie, via het afstands-onderwijs aan Justo Mwale. Ze werkt bij het Zambiaanse leger, en kan daar nu misschien legerpredikant worden.

20160507-DSC_8670-bewerkt-2

Academisch gezien is Shingi de ster van ‘onze’ studenten. Met bijna twee punten boven de volgende werd ze uitgeroepen tot best-presterende student.

20160507-DSC_8785

Rose is al jaren geleden afgestudeerd aan Justo Mwale – ze was de eerste vrouwelijke predikant in de Reformed Church of Zambia. Later heeft ze haar masters-diploma gehaald aan de Universiteit van de Vrijstaat in Bloemfontein. Het afgelopen jaar volgde ze een cursus pedagogiek zodat ze vaker aan Justo Mwale les zal kunnen geven.

20160507-DSC_8757-bewerkt

Monica, de vrouw van onze collega DT, sloot haar master in godsdienstonderwijs af. Gelukkig zijn er steeds meer vrouwen met een steeds hogere opleiding werkzaam in de kerk!

Welvaartsevangelie

Elk jaar mogen onze studenten één vak zelf kiezen. Dit keer was de keuze uit Oude Testament, Nieuwe Testament of systematische theologie. Met mijn collega’s Oude en Nieuwe Testament sprak ik af dat we alle drie onze colleges over de prosperity gospel zouden houden, met een gezamenlijke discussiebijeenkomst halverwege en een uitwisseling van wat we geleerd hebben aan het eind.

De prosperity gospel is hier een belangrijk thema, zoals we al vaker geschreven hebben. Als je goed gelooft en vooral goed geeft aan kerk en dominee, zal God je belonen met rijkdom en gezondheid. In onze protestantse kerken moeten we dat ook wel verkondigen, zo wordt ons telkens weer uitgelegd, anders geven mensen hun collectegeld alleen aan de pinksterdominee waar ze zondagmiddag heen gaan, of the TV-dominee waar ze de rest van de week naar kijken. Het valt me elke keer weer op hoe dat zo zonder gêne gezegd wordt: je moet dit wel verkondigen, anders heb je als kerk en dominee geen inkomsten. De vraag of het waar is wat je dan zegt, lijkt niet eens op te komen. Die boodschap is wat mensen laat geven, dus die boodschap is nodig.

De drie klassen kwamen tot best verschillende conclusies, al weet ik niet zeker of dat niet meer lag aan de persoonlijke overtuigingen van de docenten, dan aan hun vakgebied. Bij onze Zambiaanse collega in Oude Testament hebben de studenten vooral geleerd dat de prosperity gospel wel een punt heeft, namelijk dat God betrokken is bij onze hele persoon: God sluit een verbond met mensen, zoals Abraham, en wil dat het hen goed gaat niet alleen geestelijk, maar ook fysiek en materieel. We kunnen iemands geloof niet aflezen aan zijn welvaart, maar God wil wel dat het met zijn mensen voorspoedig gaat.

Bij onze Amerikaanse collega in Nieuwe Testament leerden de studenten vooral dat er geen garanties zijn: God kan je rijkdom en genezing geven als beloning voor je geloof, maar je kunt er niet op rekenen. Misschien heeft God met jou een ander plan, zoals met Paulus, die niet rijk en welvarend was, maar dan moet je zien dat het nog belangrijker is dat je verbonden bent met Christus.

In mijn klas in systematische theologie hebben we het onder andere gehad over Luther’s stelling dat hier op aarde alleen de innerlijke mens al een nieuwe mens kan worden, de uiterlijke mens blijft gebonden aan de wisselvalligheden van de wereld, met rijkdom en armoede, met ziekte en genezing. Als je er al op gaat letten hoeveel welvaart en gezondheid je geloof je oplevert, dan ben je al met de verkeerde dingen bezig.

Met de verschillen tussen ons als collega’s liet het college ook zien dat theologie discussie is, en er geen definitieve antwoorden zijn. Ik ben blij dat de studenten nu een beetje hebben nagedacht over de prosperity gospel voordat ze het kopiëren ‘omdat er toch geld binnen moet komen’. Ik zal zo eens gaan kijken hoe mijn studenten hun tentamen hebben gedaan.

Stap in de toekomst

Wij waren er niet bij, maar afgelopen mei studeerden veertien van onze theologie-studenten af aan Justo Mwale University. Voor het eerst een diploma uitreiking niet meer als ‘university college’, maar als officiële, zelfstandige universiteit. Het was een feestelijke gelegenheid, waar onze collega’s Dustin en Sherri Ellington verslag van hebben gedaan in een rondzendbrief. Hier een vertaling van hun impressies.

DSC_0096

“Onze studenten hebben hun laatste lessen in oktober, maar studeren officieel pas af in mei. Voor ons een mooie gelegenheid om studenten opnieuw te ontmoeten nadat ze hun eerste ervaringen in de gemeente hebben opgedaan. Naomi is predikant in een dorp op het platteland. Er kwamen meer dan 900 mensen naar haar paasdiensten. Ik vind het vooral leuk om dit te horen omdat Naomi in mijn wekelijkse preekklas zat. De afgelopen jaren heb ik regelmatig preken met haar besproken. Geweldig dat haar woorden nu honderden mensen weten te raken.

DSC_0389

Een andere jonge dominee, Moses, vertelde dat hij predikant is in een gemeente met 21 kerkgebouwen of ontmoetingsplekken. De gemiddelde locatie heeft honderd volwassen leden, kinderen niet meegeteld. In een land waar 50% van de bevolking jonger is dan 16, en waar families vaak zes of zeven kinderen hebben, betekent dat een enorme gemeente voor een net afgestudeerde dominee. Ik weet dat deze mensen het goed zullen hebben met Moses; Sherri en ik hebben hem leren kennen als een oprecht Christen met een goed hart. Een Presbyteriaanse kerk uit North Carolina heeft geld gedoneerd om fietsen te kunnen kopen voor hem en de andere afgestudeerde predikanten. Je had Moses’ glimlach moeten zien! Het is nu veel gemakkelijker voor hem om rond te reizen tussen de 21 ontmoetingsplekken in zijn gemeente.

DSC_0106

Het is best lastig om beginnend predikant te zijn. Eén van de grootste uitdagingen is de druk om te prediken dat Jezus werkt zoals de amuletten en magie die de Afrikaanse gelovigen achter zich laten – alleen dan wel machtiger. Christus is de beste en snelste manier om te krijgen wat je wilt: gezondheid en succes voor jou en je familie. Volgens deze visie is het Christendom de kortse weg naar aards geluk. Deze boodschap is niet helemaal verkeerd, maar tijdens hun studie leren de studenten er genuanceerd over te denken. En toch is het moeilijk voor hen om iets te preken dat niet klinkt zoals dit welvaartsevangelie. Deze week nog zei een student tegen me dat hij begrijpt dat het gaat om Gods instemming, niet om wat de mensen van je denken. Toen vroeg hij: “Maar wat moet ik tegen mijn familie zeggen als de gemeente mij niet betaalt?” Ik weet van veel studenten en afgestudeerde predikanten dat ze alleen door hun gemeente betaald worden als ze preken over welvaart; of tenminste dat ze veel minder betaald krijgen als ze niet zeggen dat rijkdom en zegeningen op magische wijze door Jezus geleverd worden.

De kerk in zuidelijk Afrika zit vol leven, groei en belofte, maar er is ook kwetsbaarheid en gevaar. Bid met ons voor onze studenten en de al afgestudeerde predikanten. Bid voor onderscheidingsvermogen zodat ze de waarheid van Jezus Christus mogen kennen, in deze waarheid mogen leven, en voor de moed om het ware evangelie ook te prediken.”

(Tekst: Dustin Ellington; foto’s: Japhet Mphande)

Geloofsthema’s vandaag

Waar over zou een belijdenisgeschrift vandaag de dag moeten gaan? De afgelopen maanden gaf ik onder andere college over de gereformeerde belijdenisgeschriften. Over genade, over dat we niet ons eigen heil hoeven te verdienen, dat sowieso alle belangrijke dingen in het leven gegeven zijn. Over rechtvaardiging niet door onze werken, maar alleen door het geloof. We lazen ook een Duits belijdenisgeschrift uit de jaren ’30 tegen het Nazisme, en een Zuid-Afrikaans belijdenisgeschrift uit de _DSC7727jaren ’80 tegen Apartheid. Maar wat zijn de geloofsthema’s waar over we vandaag de dag een belijdenisgeschrift zouden schrijven?

Ik las vandaag ergens dat ‘rechtvaardiging’ het centrale thema was toen de grote gereformeerde belijdenisgeschriften geschreven zijn in de zestiende en zeventiende eeuw, maar dat dat tegenwoordig anders is. Het ‘probleem van het kwaad’ of de ‘zin van het leven’ dat zou meer een geloofsthema van nu zijn. Als één van de vragen op het tentamen vroeg ik mijn studenten waar zij vandaag een belijdenisgeschrift over zouden schrijven. Dit kwam er uit:

Van de bijna vijftig studenten zouden er twintig schrijven over eenheid: eenheid van de kerk, gemeenschap tussen alle Christenen, respect, liefde, samenwerking. Ongeveer de helft van hen ziet ‘tribalisme’ als grootste bedreiging van de eenheid. Veel kerkgenootschappen in Zambia zijn verbonden met een bepaalde stam en taal en regio. Zo zingen de leden van de Reformed Church op de Copperbelt in het Chewa, terwijl iedereen daar verder Bemba spreekt, maar de Reformed Church komt uit het Chewa-gebied. De eenheid in Christus zou boven stamverbanden en talen uit moeten gaan, betogen deze studenten, door bijvoorbeeld vertalers te hebben in kerken.

De andere helft van de studenten die zou schrijven over eenheid van de kerk, ziet die eenheid vooral in gevaar komen door de tegenstelling tussen arm en rijk. Rijke mensen worden vaak bevoordeeld, ze komen eerder in de kerkenraad en krijgen eerder een kerkelijke uitvaart. In de kerk zouden arm en rijk gelijk moeten zijn, aldus deze studenten.

Tien andere studenten zouden schrijven tegen het introduceren van zalvingswater en -olie. Voor veel mensen wordt die olie haast nog belangrijker dan Jezus Christus. Tijdens de colleges hebben we hier ook verschillende discussies over gehad. Toen leken er ook voorstanders van zalvingsolie te zijn. Was dat alleen voor de discussie, of zouden de voorstanders er geen belijdenisgeschrift over schrijven? (Of denken ze dat ik wil horen dat ze er tegen zijn?)

De andere zestien studenten kozen andere onderwerpen: verschillende nog steeds over rechtvaardiging en genade, drie over gelijkheid tussen vrouw en man, twee over het belang van het erkennen van je zonden, één over het beschermen van het milieu, en twee over rechtvaardigheid bij het overplaatsen van predikanten – kennelijk is er soms oneerlijke bevoordeling bij waar een dominee geplaatst wordt.

Dit is waar onze studenten van jaar 1, 2 en 3 vandaag de dag een belijdenisgeschrift over zouden schrijven. Wat zijn de geloofsthema’s waar over u een belijdenisgeschrift zou schrijven?

collage-2015-02-03