Hoe een diagnose een levensverhaal wordt

Satanisme in Zambia is een diagnose, een verklaring voor wat er mis is in iemands leven. Deze diagnose wordt meestal gesteld door een dominee. Wie zich ex-Satanist noemt, heeft niet alleen de diagnose Satanisme ontvangen, maar zich deze diagnose ook eigen gemaakt: de diagnose is deel geworden van iemands levensverhaal.

Als Chimwemwe nu terugkijkt op haar leven, ziet ze duidelijk dat ze Satanist was: “In mijn familie gingen er allerlei dingen mis. Ik snapte nooit waarom. Mijn jongere broer, hij is nu 30, alles wat hij aanpakt loopt verkeerd. Hij woont nog steeds bij mijn moeder thuis. Mijn oudere broer had fantastische cijfers of school, maar hij is nooit succesvol geworden. Nu snap ik dat ik daarvoor verantwoordelijk ben. Mijn oudere zus is heel slim. Maar in haar leven loopt van alles mis. Haar huwelijk is gestrand, ze is gescheiden. Het is mijn schuld. Nu wonen ze alledrie weer thuis bij mijn moeder. Ze doen niks. Werken niet, zijn dronken en gebruiken drugs. Ik bad altijd voor hen, “God, help hen!’, maar gisteren middag begreep ik het ineens. Zoals ik vertelde, toen ik zes was werd ik ingewijd in Satanisme. Toen kreeg ik die macht. Ik was altijd een stil meisje, ik sloot mijzelf vaak op in mijn kamer. Mijn vader wees mij af, en het beetje liefde dat over was voor mij ging naar mijn broer. Ik snapte niet wat er aan de hand was. Ik dacht slechte dingen over mijn broers en mijn zus, die de liefde en de lof kregen die ik verdiend had. Ik dacht, ‘Later zul je bij mij komen bedelen’ – en het gebeurde. Elke wens die ik deed kwam uit. Het leven van mijn broers en mijn zus is nergens op uitgelopen.”

De diagnose Satanisme laat Chimwemwe op een nieuwe manier naar haar leven kijken. Ze wist al dat er dingen misgingen in haar familie – haar broers en haar zus wonen nog thuis, zijn niet getrouwd en hebben geen werk – maar nu snapt ze ook waarom. Het komt omdat Chimwemwe Satanist was. Als Satanist had ze de macht om de levens van familieleden in de war te schoppen. Ze kan zich nog herinneren hoe boos ze vroeger was op haar broers en zus, en hoe ze slechte dingen over hen dacht. Terugkijkend op haar leven ziet Chimwemwe dat, omdat ze Satanist was, die dingen ook echt zijn uitgekomen. Ongelukken, familieleden die overlijden, mislukkingen op allerlei gebied: wie kijkt naar zijn levensverhaal vanuit de diagnose van Satanisme vindt allerlei gebeurtenissen die plotseling op hun plaats vallen. Zo wordt Satanisme van een diagnose tot een identiteit.

Een levensverhaal geeft betekenis aan gebeurtenissen in iemands leven. Wanneer iemands idee over wie hij/zij is – de identiteit – verandert, krijgen gebeurtenissen uit het verleden ineens een andere lading. Ze passen nu wel, of nu juist niet meer, in het plaatje van wie jij bent. Voor ex-Satanisten krijgen vooral negatieve gebeurtenissen een plekje en een nieuwe betekenis. Dat kan bevrijdend zijn. Het negatieve ligt immers in het verleden; er is nu ruimte voor iets nieuws en goeds. Sue, bijvoorbeeld, zegt: “God staat toe dat bepaalde dingen in ons leven gebeuren. Die dingen gebeuren met een reden. Zo is het ook met wat er met mij gebeurd is. Ik weet dat er veel mensen zijn – jonge mensen, of ook volwassenen – die Satanist zijn en het zelf nog niet weten. Als ik hen mijn verhaal vertel, misschien herkennen ze dan de signalen en begrijpen ze wat er met hen gebeurt. Sinds ik bevrijd ben van Satanisme voel ik me vrij. Ik heb er vrede mee. Nu werk ik voor God, en ik houd van alles wat ik doe. Eigenlijk houd ik nu meer van mijzelf dan vroeger. Ik heb mezelf geaccepteerd.”

Is het dan goed te geloven dat je vroeger Satanist was? Ex-Satanisten zoals Sue verwerken de diagnose Satanisme op een positieve manier in hun levensverhaal. Ze ontlenen er zelfs kracht aan. Dat geldt niet voor iedereen. Sommigen accepteren de diagnose Satanisme, maar het blijft een episode waar ze zich voor schamen of schuldig over voelen. Anderen wijzen de diagnose af. En zelfs al is het een positief verhaal geworden – is ‘ik was een Satanist’ een verhaal waar je je identiteit op zou willen bouwen?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s