Lenshina

Toen Zambia net onafhankelijk was, vond er in het noorden van Zambia een bloedbad plaats. De profetes Alice Lenshina verbood haar volgelingen om deel te nemen aan activiteiten van de overheid, zoals het meedoen aan verkiezingen of het verkrijgen van ID-kaarten. De nieuwe leiders van het land vonden dat dit de eenheid van Zambialenshina ondermijnde, en de volgelingen van Lenshina werden neergeschoten of verjaagd. Er vielen zo’n 700 doden. Nu, zo’n vijftig jaar later, zijn de spanningen rondom deze gebeurtenissen nog niet opgelost, zo bleek uit een toneelstuk over Lenshina dat we onlangs zagen.

Een groep oud-studenten van de nationale Universiteit van Zambia voerde een kort zelfgeschreven toneelstuk over Lenshina op in het kleine theater van Lusaka. De subtitel van het toneelstuk was al bijzonder: ‘de onbezongen heldin van Zambiaans nationalisme’. Ook na het toneelstuk is ons nog niet duidelijk op welke manier Lenshina een held van Zambiaans nationalisme is. Zambiaans nationalisme lijkt haar en haar volgelingen niet veel goeds gedaan te hebben.

De avond begon met het staande zingen van het volkslied. Dat verbaasde ons. Is het volklied niet vooral een symbool van het staatsapparaat dat vele volgelingen van Lenshina uitgemoord heeft? In de introductie van het toneelstuk werd ons verteld dat Lenshina een heldin was, en dat mede dankzij haar nu een vrouw daar op het toneel het woord kon doen, en we een vrouwelijke vice-president hebben. Alice Lenshina een heldin: prima. Maar na elkaar het volkslied zingen en Lenshina een held noemen, leek voor ons een beetje te botsen.

Na een quizje en wat sketches om de tijd te vullen, begon het korte toneelstuk. Lenshina werd gepresenteerd als een prediker die vooral tegen hekserij en polygamie was, en van liedjes zingen hield. Vervolgens zagen we een grote groep van haar volgelingen neergeschoten worden door onzichtbare soldaten. De rest van het toneelstuk bestond uit een dialoog tussen Lenshina en een jonge Kenneth Kaunda – herkenbaar aan een witte zakdoek – die de soldaten de opdracht tot schieten had gegeven. “Dit bloed is op jouw handen!” klaagde Lenshina. “Maar ook op jouw handen,” wierp Kaunda tegen. Ze kwamen er niet uit. En aan het eind van het toneelstuk zaten ze samen treurend bij de doden.

Aan het eind vond ook Kaunda de sterfgevallen – die hij geen bloedbad wilde noemen – betreurenswaardig, maar de titel van het toneelstuk en de toon van de dialoog leek vooral de kant van Lenshina te kiezen. Aan de andere kant begonnen we dus met het volkslied, regelmatig werd gerefereerd aan Kaunda’s motto ‘One Zambia, one nation,’ en Lenshina werd geportretteerd als held van waarden van de Zambiaanse staat – de staat waar zij zich vooral tegen leek te verzetten.

Al was de boodschap niet eenduidig, leken hier toch kanttekeningen geplaatst te worden bij het hier haast heilige ‘One Zambia, one nation’. Voor ons was het geheel nog wat onbevredigend,maar wel dapper dat ze dit zo ter sprake brengen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s