Wat je moet weten als je gaat trouwen

Hoe doen jullie dat in Nederland, met de lessen voor het huwelijk?” vragen mijn studenten me wel eens. Ik leg dan uit dat we zoiets eigenlijk niet kennen in Nederland. Je trouwt gewoon. De studenten snappen dat niet: trouwen is een belangrijke zaak hier in Zambia. Niet alleen voor bruid en bruidegom, maar ook voor de twee families die door het huwelijk bij elkaar worden gebracht. Daarom zijn er veel verschillende tradities verbonden aan de huwelijksdag. Eerder schreef ik al over de ‘kitchenparty’, waar de aanstaande bruid haar uitzet krijgt. Een paar weken geleden was ik bij een andere ceremonie: de chilanga mulilo.

Het openbare gedeelte van de chilanga mulilo gaat over eten: de bruid en haar familie maken hun favoriete gerechten klaar voor de bruidegom en zijn familie. Dit is het eten dat de bruidegom de rest van zijn leven zal eten – en de goedkeuring van hem en zijn familie is belangrijk. Ik was niet bij dit familiefeest, maar bij de besloten ceremonie die daaraan voorafgaat. Liefde gaat namelijk door de maag, maar er komt toch ook nog meer bij kijken, en daarvoor is aandacht in de avond/nacht een paar dagen voor de openbare chilanga mulilo.

Om een uur of negen ‘s avonds kwam ik aan bij een huis in één van de meer welgestelde wijken in Lusaka. De woonkamer was leeggeruimd: banken en een koelkast waren in de gang naar de badkamer geschoven (die daardoor onbereikbaar was geworden). Drie vrouwen zaten op krukjes achter hun trommels, de rest van de aanwezige vrouwen – van oude oma’s tot hippe studentes – zat op de grond tegen de muur. De aanstaande bruid zat ondertussen met haar vriendinnen in één van de slaapkamers te wachten. Mannen waren deze avond niet gewenst.

Om half elf was het tijd: de bruid mocht binnenkomen. Net als bij de kitchenparty kwam ze binnen onder een laken, begeleid door een tante en de matron – de vrouw die haar inwijdt in de geheimen van het huwelijk. Nu de bruid binnen was, werd ook het laken dat iets verborg in het midden van de kamer weggehaald. Er bleek een sculptuur van klei onder te liggen: vier concentrische cirkels, verdeeld in vakjes, met in het midden een soort van paal. De matron deed voor wat de bruid moest doen: op het ritme van de drums op haar tenen een rondje door de vakjes lopen, en eindigen met haar benen aan twee kanten van de paal. De oma naast mij legde me uit dat de vakjes staan voor de verschillende sferen van het leven. Wat thuis gebeurt blijft thuis, daar praat je niet in het openbaar over – een les die tijdens de avond nog vaak herhaald zou worden.

Er waren nog twee klei sculpturen die waar de aanstaande bruid ritueel mee bekend gemaakt werd, maar het hoogtepunt van de avond, dat waar iedereen op zat te wachten, kwam daarna: het dansen. Het doel van de avond was dat de bruid leert wat ze als vrouw in het huwelijk moet doen. Seks hoort daarbij, en de dans liet daarover aan duidelijkheid niets te wensen over. De matron en elke aanwezige vrouw die daar zin in had liet haar eigen dans zien. De dans begint onschuldig genoeg: staan, beetje met je bekken draaien. Dan op je knieën, billen achteruit. Op je buik, op je rug, op je zij, met de heupen op en neer. Staand tegen de muur. Staand met je been op de schouder van een andere vrouw. Voor de avontuurlijke vrouw: met een handstand tegen de muur… Nadat iedereen die dat wilde haar kunsten had laten zien (en daarvoor bankbiljetten toegeworpen had gekregen) was het de beurt aan de aanstaande bruid. En daarna mocht ik. “At least you tried,” zei de oma naast mij na afloop.

Na het dansen was het tijd voor leerzame sketches over het huwelijksleven, elk met hun eigen drumritme en lied. De meesten werden gedaan door de matron, sommigen door andere aanwezigen. Ze gaan vooral over hoe het niet moet. Bijvoorbeeld een lied waarbij de matron een vrouw uitbeeldt die doet alsof ze ziek is als haar schoonmoeder langskomt, terwijl ze haar moeder verwelkomt met het lekkerste eten. Dat is dus niet de bedoeling. Of een vrouw die zich te bloot en onbehoorlijk kleedt. Of een vrouw die alleen maar bezig is met haar mobiel en make up. Of een vrouw die niet goed zorgt voor haar moeder, waardoor die rondloopt in vodden. Of een vrouw die eten heeft gemaakt, maar dan wordt afgeleid en gaat zitten kletsen, terwijl een hond er met het eten vandoor gaat. Of een man die dronken thuiskomt, en de vrouw die meteen ruzie gaat maken. Beter te wachten tot de volgende dag. In sommige sketches moest de aanstaande bruid mee doen. “Als ze zometeen langskomt, moet je zeggen: ‘Ga weer naar huis!’” werd ik geïnstrueerd. De aanstaande bruid kwam op haar knieën voor me zitten. “Mijn man slaat me, ik hou het niet meer vol, ik wil weg, help me,” zei ze. Met een bezwaard gemoed gaf ik het verplichte antwoord: “Ga weer naar huis!” Problemen met je man los je zelf op, daar hoeft de buitenwereld niks van te weten.

Om half zes ‘s ochtends wist niemand meer een lied of sketch te bedenken, en vielen de drumdames zowat achter hun trommels in slaap. Als laatste ritueel ging de aanstaande bruid op haar knieën bij haar familieleden langs om afscheid te nemen en hun zegen te vragen over haar huwelijk. Een emotioneel moment. Daarna verlieten de matron, de aanstaande bruid en ik op onze knieën de woonkamer, en trokken de overgebleven aanwezigen hun omslagdoeken over zich heen als dekens om te gaan slapen. Het duizelde me van alle indrukken toen ik in de auto stapte. Nu weet ik dus wat je moet weten als je gaat trouwen…

Advertenties

2 thoughts on “Wat je moet weten als je gaat trouwen

  1. Pingback: Meer huwelijkslessen | Fit for missions

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s