Kunst in Zambia

Vorige week vonden we eindelijk bezienswaardige kunst in Zambia. Het nationale museum in Lusaka heeft wel wat, maar lijkt al jaren niet meer onderhouden te worden. Nu was er een tentoonstelling in de voormalige Duitse ambassade. De ambassade was gevestigd in een lelijk betonnen gebouw – maar als je er binnenkwam zag je meteen twee grote muurschilderingen van de meest bekende Zambiaanse kunstenaar, Henry Tayali. Toen de ambassade verhuisde zijn er pogingen gedaan om de muurschilderingen te behouden of over te plaatsen naar een andere bestemming. Dat is niet gelukt, maar uit het overleg kwam wel het idee om een tentoonstelling te organiseren met hedendaagse Zambiaanse kunst.

De kunstenaars die meewerken aan de tentoonstelling hebben een heel gevarieerde achtergrond. Sommigen hebben een formele kunst-opleiding, anderen zijn autodidact. Wat hen samenbrengt is een eigen, Zambiaanse, kijk op kunst. Westerse kunst-kopers zijn vaak op zoek naar schilderijen van pittoreske Afrikaanse dorpjes. Die vind je niet in deze tentoonstelling. De Zambiaanse kunstenaars zijn op zoek naar hun eigen stem, en ze reflecteren op het leven in het tegenwoordige Zambia.

20160324-IMG_0206Dit is een detail van één van de muurschilderingen die Henry Tayali maakte in de Duitse ambassade. Het is een kleurijke abstracte voorstelling, getiteld ‘Afrikaanse markt’. Henry Tayali (1943-1987) was Zambia’s meest gevierde kunstenaar. Zijn talent werd al op zijn 12de herkend, en toen hij 15 was hield hij zijn eerste solo-expositie. Tayali studeerde aan de kunstacademie in Oeganda, en later in Düsseldorf. Tayali is waarschijnlijk de meest internationaal geëxposeerde Zambiaanse schilder. Daarnaast was hij actief in het overdragen van zijn kennis aan een volgende generatie. Een zoon en een dochter van Tayali zijn ook actief in de internationale kunst-wereld. Tayali overleed in 1987 tijdens een bezoek aan zijn zoon in Duitsland.

20160324-IMG_0218

Mwamba Chikwemba (1992) is de jongste kunstenaar die meewerkt aan deze expositie, en daarnaast één van de weinige vrouwelijke kunstenaars in Zambia. Ze maakt grote, kleurrijke close-up portretten – het schilderij hiernaast heeft een afmeting van 169×157 cm en maakt deel uit van haar serie ‘Afro Sisters’. Chikwemba heeft geen formele kunst-opleiding, maar heeft wel geprofiteerd van het mentorschap van een aantal Zambiaanse kunstenaars. Het is haar droom om genoeg kunst te verkopen om een opleiding aan een goed aangeschreven kunstacademie te kunnen bekostigen.

20160324-IMG_0211De schilderijen Mulenga Chafilwa (1967) beelden het dagelijkse leven in de stad uit. In de uitsnede van een schilderij hiernaast is het karakteristieke blauwe busje heel herkenbaar. Chafilwa’s schilderijen bevatten vaak grappige details, met name in de teksten die op gebouwen geschreven staan, zoals “John Banda, commissioner of oats” in een ander schilderij. Tegelijkertijd ziet hij zijn kunst ook als een vorm van protest tegen de sociale problemen die samengaan met een snelle urbanisatie.

20160324-IMG_0222Lawrence Yombwe (1956) schildert al meer dan 30 jaar, en heeft een unieke techniek ontwikkelt. Uit zowel artistieke als economische motieven schildert hij op jute, wat zijn schilderijen een heel zachte uitstraling geeft. In veel van zijn werken maakt Yombwe gebruik van symbolen uit de initiatieriten van de Bemba-stam, zoals de halve cirkels in dit schilderij. De initiatieriten moeten ervoor zorgen dat jonge mannen en vrouwen opgroeien tot verantwoordelijke volwassenen. Yombwe gebruikt ze ook om aandacht te vragen voor netelige kwesties zoals homosexualiteit en corruptie op allerlei vlakken.

20160324-IMG_0217

Zenzele Chulu (1967) is geïnspireerd door de ideologie van Marcus Garvey, een Jamaicaanse politicus en journalist uit het begin van de twintigste eeuw. Garvey was een voorvechter voor burgerrechten voor de zwarte bevolking in de VS, en een fel tegenstander van kolonialisme in Afrika. Chulu’s waardering voor Afrikaanse geschiedenis uit zich in zijn schilderijen. ‘Schematic Tantrums’, het schilderij hiernaast, is geïnspireerd op oeroude rotstekeningen die zijn gevonden in Zambia.

Mooi om kennis te maken met deze werken, en we houden komende tentoonstellingen in de gaten!

Advertenties

One thought on “Kunst in Zambia

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s