Ketterlijk letterlijk

‘God is de oplossing’, ‘Alleen God kan je helpen’, ‘Dat weet God’, ‘Vraag het aan God endownload die zal je helpen’ – met zulke uitspraken begon de Indiase science-fiction film PK die we in het vliegtuig terug naar Zambia zagen. Een alien is gestrand op aarde en zoekt een weg terug naar zijn eigen planeet. Niemand kan hem helpen. Maar hij wil echt terug naar huis en dus hij blijft maar vragen, en dan verwijst iedereen hem naar God. En de rest van de film is hij op zoek naar die God die hem kennelijk wel zou moeten kunnen helpen. Met alle misverstanden van dien. Hij maakt gezocht-posters. Hij offert in tempels en kerken, en hij wil God voor de rechtbank dagen wanneer hij niet krijgt wat hem beloofd is.

De hoofdpersoon in de film neemt God letterlijk. Hij vat God op als gewoon iemand anders, net als de buurman, of de dokter of de president. Normaal als iemand zegt ‘alleen God kan je helpen’ of ‘dat weet God’ dan zit dat dichter bij ‘geen mens kan je helpen’ of ‘geen mens weet dat’ dan bij een uitspraak over een bepaalde aardse persoon aan wie je iets kunt vragen. God zit niet in de categorie van de buurman, de dokter en de president. In de film laten zien door te tonen wat er gebeurt als iemand God wel op die manier letterlijk opvat.

In het vliegtuig las ik ook een boek over de nieuwe Pinksterkerken in Afrika. En hier deze twee dagen in Zambia hebben we er ook al weer heel veel billboards, flyers en radio-spotjes van gezien en gehoord. Die nieuwe Pinksterkerken lijken veel dingen ook super-letterlijk te nemen. ‘Bid en je zal gegeven worden’ – dus als je echt vraagt om promotie, genezing of geld, dan krijg je dat. ‘Kom en claim je zegeningen’, zo worden mensen uitgenodigd voor kerkdiensten. ‘Geloof maakt je rijk, kijk maar naar de voorganger: hij is nooit ziek, heeft groot huis, auto, telefoons enzovoort’. Bij een kerkdienst die we bezochten, werden mensen opgeroepen die kerk drie maanden uit te proberen: ‘Binnen drie maanden ben je rijk, je zult het zien, en anders ga je dan gewoon weer, wat heb je te verliezen?’.

Ik begrijp dit nog steeds niet. Het komt op mij over als het gedrag van die alien uit de Indiase film: men neemt dingen letterlijk, die je duidelijk niet letterlijk moet nemen. Maar als ik zeg dat deze mensen magisch denken, heb ik het gevoel dat ik zeg dat ze dom zijn. En als ik zeg dat wij in het Westen ook wel eens magisch denken, maakt dat het nog niet echt beter. Ik probeer druk andere manieren te verzinnen om er naar te kijken, maar dat valt niet mee. Hebt u misschien suggesties?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s