Met geloof, vertrouwen en verstand omgaan met beperkingen

Afgelopen week waren we in Malawi voor een conferentie van de vereniging van theologische instituten in zuidelijk Afrika (ATISCA). Het thema was ‘Facing issues of disability with faith and reason’ – vrij vertaald: ‘Met geloof, vertrouwen en verstand omgaan met beperkingen’. Eén van de doelen van de conferentie was het ontwikkelen van een lesboek voor theologisch onderwijs over handicaps. Vanuit een Nederlands standpunt is dat misschien een verrassend onderwerp, maar in Africa is het hard nodig.

DSC_2139

“Mijn man was verlamd – hij kon niet lopen,” vertelt mevrouw Phiri uit Chipata. “Maar hij had wel een opleiding. Zijn ouders stuurden hem naar school zodat hij later zelf geld zou kunnen verdienen, en niet afhankelijk zou zijn van de liefdadigheid van anderen. Hij deed een opleiding tot accountant, en studeerde af met goede resultaten. Toen begon het zoeken naar een baan. Hij kreeg complimenten voor zijn mooie cijfers, maar geen bedrijf nam hem aan. ‘Een gehandicapte kan geen accountant zijn,’ hoorde hij vaak. Mijn man was daar boos om. Op een dag, voordat hij vertrok om werk te zoeken, omhelsde hij onze kinderen alsof hij op reis ging. Dat was de dag dat hij zelfmoord pleegde.”

Vorig jaar schreef één van mijn studenten haar scriptie over hoe er in Zambia met handicaps en gehandicapten wordt omgegaan, gebaseerd op interviews met mensen met een beperking en hun familieleden. Het leverde schrijnende verhalen op, zoals het verhaal van mevrouw Phiri. Leven met een handicap in Africa is om allerlei redenen niet eenvoudig. Uit economische afwegingen houden ouders hun gehandicapte kind soms thuis van school – geld uitgeven aan onderwijs heeft toch geen zin voor zo’n kind, denken ze. Culturele ideeën over handicaps helpen niet mee. Wie een gehandicapt kind heeft, zal wel iets verkeerd hebben gedaan. Als één van de ouders heeft overspel gepleegd, bijvoorbeeld, is dat de oorzaak van de beperking van het kind. Het hebben van een gehandicapt kind is dus voor veel ouders een bron van schaamte.

Cornelius is één van onze vrienden van de Fingers of Thomas. Hij heeft een spastische arm, en vertelt, “Ik kwam een mevrouw tegen in de kerk. Ze was zo verbaasd mij te zien daar! Ze vertelde dat haar zoon net zo was als ik. Ik vroeg waar ze woonde en ging bij hen langs. De zoon zat alleen in zijn slaapkamer in het huis. Hij kwam niet in de woonkamer. Hij kwam al helemaal niet buiten. Zijn spieren waren zo zwak geworden dat hij haast niet meer kon lopen. Ik probeerde hem te bemoedigen, te zeggen dat het niet zo hoeft te zijn. De eerste keer kreeg ik hem mee naar de woonkamer. Maar de volgende keer zat hij weer in zijn eigen kamer, en wilde er niet uit. Zijn moeder vond het niet zo’n goed idee meer dat ik langs kwam, en wilde mij eigenlijk niet meer binnenlaten. Ik ben er nog een paar keer geweest, maar ik kom niet verder. Hij zal nu nog wel in die kamer zitten…”

Het is belangrijk om in theologisch onderwijs aandacht te besteden aan dit onderwerp. Om als predikant je ogen te openen voor gemeenteleden met een handicap – één van de verhalen die mijn studente hoorde was van een dominee die dacht dat er in zijn gemeente helemaal geen gehandicapten waren. Tot hij bij een verjaardagsfeestje van een gemeentelid kwam en haar dochter blind bleek te zijn. En er op het feestje nog verschillende anderen met een beperking rondliepen, allemaal kinderen van zijn gemeenteleden… Belangrijk ook om een alternatief naast de traditionele ideeën over handicaps te kunnen zetten – in Johannes 9:1-3 vragen de discipelen aan Jezus: ‘Hoe kan het dat deze man sinds zijn geboorte blind is? Heeft hij zelf gezondigd, of zijn ouders?’ Jezus antwoord, ‘Hij niet, en zijn ouders ook niet.’ Een beperking is niet iets om je voor te schamen.

DSC_2217

Christelijke kerken dragen overigens niet altijd bij aan een oplossing voor problemen rond het omgaan met handicaps. Veel nieuwe Pinksterkerken geloven sterk in de kracht van het gebed, en roepen elke zondag de zieken en de mensen met een beperking op om naar voren te komen om genezen te worden. Ook dat draagt bij aan het idee dat een beperking je eigen schuld is. Jij, of je ouders, zullen wel gezondigd hebben. Of je geloof is niet sterk genoeg. Het was goed om tijdens de conferentie te horen dat in een Pinksterkerk in Zimbabwe de gebeden niet alleen maar gaan over genezing, maar ook over hoe te leven met je beperking; en dat predikanten met een handicap ook welkom zijn. Dat is goed nieuws en stemt hoopvol!

DSC_2199

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s