Keukenfeest

Mevr. Emeliya Phiri nodigt u van harte uit voor het keukenfeest van haar kleindochter Misozi. Slechts één persoon per kaart en Geen Kinderen. Kleurenschema: wit, groen, oranje, geel, zwart & zilver.” Van één van onze mannelijke studenten krijg ik deze uitnodiging voor een feest voor zijn verloofde. Ik heb al veel gehoord over de zogenaamde ‘kitchenparty’ – keukenfeest – maar heb er nog niet veel bijgewoond. Afgelopen zaterdag was het zover.

Het keukenfeest is een typisch Zambiaanse uitvinding, en een mooi voorbeeld van een combinatie van Afrikaanse en westerse gebruiken. Bij verschillende stammen in Zambia is het gebruikelijk dat een meisje voor ze trouwt onderwezen wordt in wat er van haar verwacht wordt in het huwelijksleven. Uit Amerika komt de praktijk van de ‘bridal shower’: een feest voor de bruid waar ze cadeaus krijgt voor haar uitzet. Deze twee tradities zijn verenigd in het Zambiaanse keukenfeest.

_DSC6017

Samen met twee studentes, Elizabeth en Naomi, ga ik op zaterdagmiddag naar het keukenfeest voor Misozi – die ik overigens nog nooit gezien heb. Volgens de uitnodiging begint de bijeenkomst om half twee, wij komen om iets na tweeën aan bij het zaaltje en nemen als eersten plaats aan een tafel. Een uur later zijn alle tafels bezet en begint de ceremoniemeester – een tante van Misozi – de bijeenkomst met gebed. Achter haar, op het podium, liggen onder een baldakijn een matras met kussens, en daarnaast staan de cadeaus die de families van de bruid en bruidegom gekocht hebben: een koelkast, een fornuis, een keukentafel met stoelen, keukenkastjes, opbergdozen, enzovoort. Voor het podium ligt een rieten mat waar de gasten hun cadeaus op leggen: potten en pannen, een waterkoker, bewaardozen voor muesli, serviesgoed en ga zo maar door.

_DSC6042

Na de opening gaan de familie van de bruid en het organisatiecomité naar buiten om Misozi ingeleide te doen. Dat gebeurt met zang en dans – maar waar is Misozi? Die zit verborgen onder een chitenge, een stuk traditionele stof die gebruikt kan worden als rok, draagdoek, picknickkleed en deken. De ceremoniemeester houdt het voorste stuk van de chitenge vast, en na Misozi volgt nog een vrouw. Van Misozi kunnen we bij binnenkomst slechts een glimp van een oranje jurk zien.

_DSC6062

Zodra Misozi zich – nog steeds onder de deken – heeft geïnstalleerd op de matras op het podium is het tijd voor de familie van de bruidegom om zingend en dansend naar het podium te komen. Zij mogen haar de sluier af doen zodat we haar allemaal kunnen zien. Dat is trouwens niet gratis: familieleden van de bruid gaan tussen haar benen staan zodat de familie van de bruidegom er niet bij kan. Pas na een betaling kan het ritueel verder gaan.

Misozi blijkt een prachtige oranje jurk aan te hebben, ze is mooi opgemaakt en er zijn sieraden in haar gevlochten haar verwerkt. Ze zit op het podium, rechtop tussen twee oudere vrouwen. Die vrouwen zijn de alangizi, overdragers van traditionele kennis. Zij hebben haar tussen de bedrijven door verteld hoe een getrouwde vrouw zich moet gedragen en zorgen er nu voor dat Misozi rechtop blijft zitten en dat haar make-up goed zit. Misozi mag alleen opkijken als één van de alangizi haar hoofd optild, verder zit ze als een pop met neergeslagen ogen.

_DSC6076

Mevrouw Soko, de vrouw van één van onze collega’s, geeft een korte preek aan de hand van het scheppingsverhaal van Adam en Eva, en dan is het tijd om iets te gaan eten. De bruidegom hebben we nog niet gezien – wat ongebruikelijk is volgens mijn studenten, maar er zal wel iets onvoorziens gebeurd zijn dat tot vertraging heeft geleid. Aan het eind van het eten gaat de familie van de bruidegom naar binnen en daar is hij dan: onze student Abbishai. Net als Misozi lacht Abbishai niet, dat mag niet volgens de studentes. “Als ik ga trouwen,” zegt Elizabeth, “dan neem ik jou als mijn alangizi, dan mag ik vast wel lachen!”

_DSC6090

Abbishai geeft Misozi een fruitmand en een bos bloemen en neemt plaats op een stoel bij het baldakijn. De twee oudere vrouwen helpen Misozi overeind en trekken haar kleren recht. Ze krijgt een andere fruitmand overhandigd en knielt voor Abbishai neer om die aan hem te overhandigen. Daarna gaat ze aan zijn voeten liggen, eerst op de ene zij, dan op de ander. Abbishai helpt haar overeind en ze gaan naast elkaar zitten voor de foto. Er is geen spoor van een glimlach, en een kus hoort er zeker niet bij.

_DSC6117

Voor het podium worden twee stoelen klaargezet, waarop Abbishais moeder en Misozis oma plaatsnemen. Het jonge paar knielt voor hen neer en begroet hen één voor één. Misozi herhaalt het op de grond liggen voor zowel de moeder als de grootmoeder. Daarna verlaten Abbishai en Misozi de zaal. Misozi komt even later terug; Abbishais rol in het keukenfeest is uitgespeeld.

_DSC6148

Het is nu tijd voor het overhandigen van de cadeaus. De ceremoniemeester pakt de pakjes één voor één van de mat, en als er een naam van een gever op staat moet diegene naar voren komen om het cadeau aan Misozi te overhandigen. Het cadeau wordt meteen uitgepakt, en de gever legt aan Misozi uit waar het voor gebruikt kan worden. “Iedereen die iets gegeven heeft, moet ook echt naar voren komen,” roept de ceremoniemeester op, “anders heeft Misozi geen idee wat ze met het geschenk moet doen!” Elizabeth vertelt dat de pakjes tegenwoordig meteen uitgepakt worden omdat het nog wel eens voorkwam dat gasten aankwamen met iets dat stuk was of niet werkte – dat kan op deze manier niet zo gemakkelijk meer.

_DSC6149

Naomi, Elizabeth en ik geven onze enveloppe met geld aan de ceremoniemeester en vertrekken zonder af te wachten tot alles is uitgepakt – het is inmiddels vijf uur geweest en we vinden het wel mooi geweest. O ja, het kleurenschema op de kaart, dat ging niet – zoals ik dacht – over de kleding van de gasten, maar over de kleur pakpapier van de cadeautjes (hoewel ik het schema daar ook niet echt in kon herkennen…). Een mooie ervaring rijker vertrekken we weer naar Justo Mwale.

Advertenties

One thought on “Keukenfeest

  1. Pingback: Wat je moet weten als je gaat trouwen | Fit for missions

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s