Zambia 50 jaar – de staat van het land

Op 24 oktober viert Zambia 50 jaar onafhankelijkheid. Wat heeft die vijftig jaar Zambia gebracht?

De politiek ziet er nog niet heel erg florissant uit. Er is nu ruim twintig jaar een meerpartijendemocratie, maar het blijft toch steeds dezelfde groep mensen die aan de macht is. Toen we drie jaar geleden hier kwamen, had net een nieuwe partij de verkiezingen gewonnen. Iedereen was heel hoopvol: nu zouden de corruptie en het onderling baantjes en geld verdelen snel over zijn!

Maar bijvoorbeeld bijna alle ministers waren al eerder minister geweest onder een van de vorige vier presidenten. Alles ging door op de oude voet. ‘Je gaat in de politiek alleen om rijk te worden’, geven zelfs politici zonder enige gene toe. Het is niet anders, lijkt iedereen te denken. Men legt zich erbij neer. Misschien wordt het beter als deze generatie politici overlijdt, zeggen ze dan. Over het overlijden van de 77-jarige president gaan al vaak geruchten – er wordt al heftig gevochten om zijn opvolging, maar al even schimmig en besloten als altijd.

Economisch lijkt het Zambia steeds beter te gaan. Meer en meer mensen hebben auto’s: files in de stad zijn heel gewoon. Luxe shopping-malls schieten als paddenstoelen uit de grond en ook in de armere wijken verschijnen supermarkten. Maar wel alles is geïmporteerd, en de zaken worden gerund door buitenlandse firma’s.

Onze college Justo Mwale wil een bredere universiteit worden, om met collegegeld betalende studenten de slinkende partnergelden uit Nederland, de VS en Zuid Afrika op te vangen. Kennelijk zijn er studenten die collegegeld kunnen betalen. En een wat welgesteldere kerkelijke gemeente in Lusaka haalt regelmatig geld op voor een waterpomp of wat extra maïsmeel voor de studenten op Justo Mwale. Het hangt af van je perspectief, maar economisch gaat het wel vooruit.

Als land en volk is men hier er vooral trots op dat er al vijftig jaar lang geen oorlog of (geslaagde) staatsgreep is geweest. Dat is ook heel bijzonder als je kijkt naar buurlanden als Kongo, Mozambique, Angola. Een Zambiaanse collega vertelde me dat hij er bezorgd over was dat tot welke stam je behoort langzaam belangrijker lijkt te worden: meer berichten over stam-gerelateerde conflicten, politieke benoemingen op basis van stam, enz. Tot zover echter is er al vijftig jaar vrede, en het is ook mooi om trots te kunnen zijn op vrede.

Misschien is het voor mij ook nooit goed, maar het voelt toch ook een beetje ongemakkelijk: dat je vooral trots bent op iets wat je niet gedaan hebt: je hebt niet gevochten. Net zoals bij de politiek die men over zich heen laat komen, en de economie die men aan buitenlandse bedrijven overlaat, lijkt er iets passiefs in te zitten. Dezelfde Zambiaanse collega noemt het liever ‘langzaam’ of ‘geduldig’, en anderen heb ik horen zeggen ‘tam’ of ‘slaperig’. Zambianen zijn geen militante mensen, hoewel, als geduld tot het eind to beproefd wordt, ze uiteindelijk wel reageren. De huidige regering beloofde een nieuwe grondwet binnen 90 dagen, meer dan 900 dagen zijn inmiddels voorbij, maar de meeste Zambianen blijven wachten en hopen, ze willen iedereen wel voldoende tijd geven.

Iets vergelijkbaars als die langzaamheid voel ik ook in de religieuze ontwikkelingen. Aan de ene kant is men heel ondernemend: elke dag ontstaan er nieuwe kerken, elke dag begint er wel weer een apostel of profeet voor zichzelf. Maar aan de andere kant lijkt de boodschap die in die nieuwe kerken wordt verkondigd – en in de oude, meer en meer ook trouwens – één-op-één gekopieerd van Nigeriaanse en Amerikaanse TV-dominees, en vooral een soort passiviteit te bewerkstelligen. Zondag aan zondag – en vele dagen tussendoor – wordt kerkgangers gouden bergen beloofd: ‘Vanaf nu wordt alles beter! Voorspoed zal je deel zijn! God zal je overvloedig zegenen! Alles wat je hartje begeert, zal je krijgen: een goede baan, een groot huis, een goede man of vrouw, een gevulde bankrekening – alles, God zorgt ervoor!’

Ik snap niet zo goed hoe mensen daar nu elke keer weer enthousiast over kunnen worden, terwijl er verder niks lijkt te veranderen in hun leven. Maar ook onze studenten op Justo Mwale hebben wel door dat je als je dit preekt, dat je dan veel applaus en enthousiaste ‘amens’ krijgt van je gemeente. Het is heel verleidelijk daar dan maar in mee te gaan. Maar zit je dan niet weer te wachten op God, zoals je verder wacht op de politiek en de buitenlandse bedrijven?

Vijftig jaar Zambia: vijftig jaar vrede, economische verbetering, een levendig kerkelijk leven, mooie dingen, maar misschien is het ook wel tijd om dingen meer in eigen hand te nemen? In onze lessen hier proberen wij dat te stimuleren, maar ook dat heeft natuurlijk wel dubbels: dat we dat dan als buitenlanders hier vertellen… Gelukkig vertelde de Zambiaanse collega die ik over deze blog sprak, dat ook hij in zijn lessen ook probeert leren dat men niet alleen maar hulp van buiten moet verwachten.

Advertenties

One thought on “Zambia 50 jaar – de staat van het land

  1. Heel goed verhaal, ik herken iets van die ambivalente gedachten. Mooi hoe jullie op je eigen wijze dit thema aan de orde proberen te stellen. Hannie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s