Te mooi om waar te zijn

Knipsel2Een facebook bericht dat gisteren op mijn timeline verscheen. Het bericht gaat de hele wereld over, is 28.541 keer gedeeld en heeft 19.148 likes verzameld. “Wat mooi!” is de strekking van de vele reacties. En ik kan het niet helpen, ik denk: “Te mooi om waar te zijn.”

In het Nederlands staat er:

Wanneer iemand een ander iets aandoet in deze Afrikaanse stam, neemt men de boosdoener mee naar het midden van het dorp, waar iedereen om hem heen gaat staan. Twee dagen lang vertellen ze de man welke goede dingen hij heeft gedaan. De stam gelooft dat elk mens goed ter wereld komt. Ieder van ons verlangt veiligheid, liefde, vrede en geluk. Maar soms, in het nastreven van deze dingen, maken mensen fouten. De gemeenschap ziet zo’n fout als een schreeuw om hulp. Ze verenigen zich om hem op te beuren, opnieuw te verbinden met zijn ware natuur, hem te laten herinneren wie hij echt is, totdat hij de waarheid weer kent: “Ik ben goed.” Shikoba Nabajyotisaikia! NABAJYOTISAIKIA is een compliment dat gebruikt wordt in Zuid-Africa en betekent: “Ik respecteer je, ik waardeer je. Jij bent belangrijk voor mij.” Als antwoord zeg je SHIKOBA, wat is: “Dus ik besta voor jou.”

Is dit echt waar? Om welke stam gaat het? Ik ga op onderzoek uit. Nabajyoto Saikia blijkt een Indiase scheikundige, gespecialiseerd in cement, en Shikoba is een jongens- en meisjesnaam die ‘veer’ betekent in een Indiaanse taal. Google vindt verder vooral deze tekst, in facebook berichten, op blogs en websites met aandacht voor psychologie en persoonlijke ontwikkeling. In Pretoria kent geen van Hermens collega’s het woord nabajyotosaikia, ze kunnen het niet uitspreken.

Het is geen hoopgevend begin, maar als ik zoek op ‘shikoba africa’ vind ik meer. In een tekst van een Portugese psycho-analyticus wordt verwezen naar de groet sawabona en het antwoord shikoba:

“SAWABONA is een groet die wordt gebruikt in het zuiden van Afrika en betekent: “Ik respecteer je, ik waardeer je, je bent belangrijk voor mij.” In antwoord zeg je SHIKOBA, wat is: “Daarom besta ik voor jou.”[1]

Hier is het een groet en geen compliment zoals in het facebook bericht, en het eerste woord is sawabona in plaats van nabajyotosaikia, maar verder is de uitleg bijna woordelijk gelijk. Ik zoek verder naar sawabona, en kom bij de volgende opmerking in een blog:

“Vandaag kwam ik twee heel bijzondere woorden uit de Afrikaanse traditie tegen, Sawabona en Sikbona. “SAWABONA” is een veelgebruikte groet bij de stammen van noord Natal in Zuid-Afrika, en het betekent letterlijk “IK ZIE JE”. Alsof je zegt: “Ik respecteer en waardeer je voor wie je bent.” In antwoord zeggen mensen “SIKBONA” wat letterlijk betekent “IK BEN HIER”, als om te zeggen “Als jij me ziet, besta ik”.”[2]

Eindelijk, een locatie: het noorden van Natal in Zuid-Afrika. In dit citaat is shikoba veranderd in sikbona; de verdere strekking blijft gelijk. Even later blijkt de spelling van sikbona nog verder te variëren:

 “Sawa Bona is een Afrikaanse zin die betekent “Ik zie je.” Het laat zien dat wij mensen met elkaar verbonden zijn. Het juiste antwoord op “Sawa Bona” is breed glimlachen en zeggen “Sikhona” – wat betekent “Ik ben hier.”[3]

 Een coach vertelt dat hij deze groet vaak in zijn workshops gebruikt:

 “Tijdens mijn seminars vraag ik deelnemers vaak mee te doen aan een groet die het Zulu volk van Zuid-Afrika met elkaar deelt. De groet bestaat uit twee delen. Eén deel is Sikhona, wat betekent “Ik ben hier om gezien te worden”; en het andere deel is Sawubona, wat betekent “Ik zie jou.” Ik demonstreer de begroeting meestal samen met een vrijwilliger. We staan tegenover elkaar, kijken diep in elkaars ogen, en dan zeg ik, “Ik ben hier om gezien te worden,” en de vrijwilliger antwoordt, “Ik zie jou.” Daarop zegt de vrijwilliger, “Ik ben hier om gezien te worden,” en antwoord ik, “Ik zie jou.””[4]

Weer een kleine verschuiving in de spelling, sawa bona is sawubona geworden. Verrassend genoeg is ook de volgorde van de groet omgedraaid. Dat het om een Zulu-groet gaat, past bij onze eerdere aanwijzing over een stam uit het noorden van Natal – daar wordt inderdaad Zulu gesproken. Het woord sawubona bestaat in het Zulu, en wordt als groet gesproken. Etymologisch is er een verwijzing naar elkaar zien – in het chinyanja, dat wij een beetje kennen en dat veel woorden uit het Zulu heeft overgenomen, betekent het werkwoord kuona ook zien. Het gebruikelijke antwoord op de groet sawubona is yebo, wat zoveel betekent als “Ja”, zeggen zowel het woordenboek als Hermens collega’s in Pretoria.

Via een lange weg komen we dus van een Zulu begroeting naar het verhaal over de mooie stam op facebook. Wat deden de Zulu’s eigenlijk als iemand straf verdiende? Van Shaka Zulu is bekend dat hij mensen strafte door hen in de lengte op een staak te spietsen. Een dissertatie over het Zulu-rechtssysteem vertelt over straffen voor het veronachtzamen van het stamhoofd, moord, diefstal en hekserij. Op al deze vergrijpen staat de doodstraf. Geen liefdevol in een kring staan waarderen en respecteren dus.

Ik twijfel aan het verhaal, en mijn kleine onderzoek naar de herkomst geeft mijn twijfel nog meer voeding. Maar misschien is een andere vraag nog wel interessanter: Waarom willen mensen dit verhaal zo graag lezen en delen? Wat spreekt hen zo aan? Ik moet denken aan de ‘nobele wilde’, het idee dat de mens van nature goed is, en degenereert door wat hem later wordt aangeleerd. In de stammen van Afrika, waar de degenererende beschaving nog niet is aangekomen, kunnen we dus wijze lessen leren. In het boek We zijn nog nooit zo romantisch geweest legt filosoof en journalist Hans Kennepohl uit dat het geloof in de inherente goedheid van de mens een erfenis is van de romantiek – een periode in de Westerse, zelfs Europese geschiedenis. En is dat niet precies wat het facebook bericht ons wil leren? De man die een fout heeft gemaakt, moet opnieuw de waarheid herkennen: “Ik ben goed.” We zijn hier in het Westen op zoek naar onszelf, naar ons authentieke, goede, ik. Is het dan echt nodig om ons verlangen te projecteren op andere mensen en culturen? Volgens mij kunnen we in ons eigen land ook genoeg inspiratie vinden. Daarom, voor iedereen die graag een mooi verhaal op facebook wil delen:

KnipselMoin moin!

[1]          “In case you are curious to know the meaning of SAWABONA, it is a greeting used in the south of Africa that means: “I respect you, I value you, you are important to me”. In response, people say SHIKOBA which is: “Therefore, I exist for you”.

[2]          I came across two amazing words today from the African tradition, Sawabona and Sikbona. “SAWABONA” is a common greeting among the tribes of northern Natal in South Africa and it literally means “I SEE YOU” As to say, “I respect and acknowledge you for who you are” In return people say “SIKBONA” which literally means “I AM HERE” as to say “When you see me you bring me into existence”.

[3]          Sawa Bona is an African phrase that means “I see you.” It acknowledges the connection that we share as human beings. The proper response to “Sawa Bona” is to smile widely and say “Sikhona” — which means “I am here.”

[4]          At my seminars I often ask people to join in a greeting shared by the Zulu people of South Africa. The greeting is an invocation spoken in two parts. One part is Sikhona, which means “I am here to be seen”; and the other part is Sawubona, which means “I see you.” I usually demonstrate the greeting onstage with a volunteer. We stand facing each other, look deep into each other’s eyes, and then I say, “I am here to be seen,” and the volunteer replies, “I see you.” Next, the volunteer says, “I am here to be seen,” and I reply, “I see you.”

Advertenties

One thought on “Te mooi om waar te zijn

  1. Wat een geweldig verhaal Johanneke. We laten ons graag inpakken door mooie verhalen, maar een beetje doorspeuren geeft een heel ander beeld.
    Hartelijke groet!
    Mirjam

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s