Een echt dorp

“Maar hier hebben we echte dorpen!” krijgen we te horen als we aan de hand van foto’s en verhalen uit Nederlandse gemeenten vertellen over dorpen in Nederland. Nu is het onze beurt om te horen wat dan een echt dorp is. Bannet, een vierdejaarsstudent die al predikant in verschillende gemeentes heeft gediend, maar nog extra opleiding krijgt, heeft foto’s meegenomen.

20140325-DSC_1274

Op de eerste foto zien we een smal voetpad door het dorre gras lopen naar een stoffige open plek. Links en rechts van de open plek zien we een rechthoekig stenen huis met een grasdak. Links wonen Bannets ouders, rechts woonde hij zelf met zijn familie. Beide huizen hebben vier kamers: je komt binnen in de zitkamer – vaak hebben mensen daar wel een paar klapstoelen of keukenstoelen, en dan nog drie slaapkamers. Bannet had goede zaken gedaan met het verkopen van bonen, dus hij had een matras in plaats van een mat om op te slapen. De keuken is buiten onder een rond grassen afdak op palen, en de wc een met gras afgeschermd hokje met een gat in de grond.

Bannets dorp was een groot dorp vertelt hij: zo’n 800 inwoners, lang niet allemaal verwant aan elkaar. In het bos op de heuvels op de achtergrond zien we her en der open plekken. Daar hebben de dorpelingen stukken gekapt en verbrand op de akkers bij de rivier om die weer vruchtbaar te maken. Nu er soms kunstmest verstrekt wordt door de regering, beginnen sommigen ook bij het dorp zelf wat te verbouwen. Maar de kunstmest moet dan aangevraagd en opgehaald worden in het regionale handelscentrum (1500 inwoners), 8 kilometer verderop aan het voetpad. De laatste periode dat hij daar woonde, had hij ook een fiets, vertelt Bannet.

Als predikant begint Bannet in een dorp waar het enige huis met een metalen dak de school is. Er is geen elektriciteit en de belangrijke gebeurtenissen zoals de inwijding in de vrouwenvereniging (blousing) vinden plaats onder een mangoboom, omdat in de kerk niet genoeg plaats is. Bannets volgende gemeente is in een districtscentrum van waaruit de overheid de regio bestuurt. Daar is wel elektriciteit en (af en aan) water. Nu heeft Bannet een huis met een keuken en badkamers binnen.

20140325-DSC_1273 Bannet heeft steeds gewoond aan de oostgrens van Zambia, Naele, een eerstejaarsstudente ook, maar een stuk zuidelijker. Ze herkent de foto van Bannet: “Zo ziet een dorp bij ons er ook uit, alleen dat gras dat zou allemaal al opgegeten zijn door de geiten en koeien”. Bij Bannet hebben mensen alleen kippen, maar in Naele’s regio en stam moet elk huishouden minstens een geit hebben. En als het je beter gaat ook koeien, maar die erf je meestal. Overdag lopen alle geiten en koeien vrij om en door het dorp rond, en ’s avonds zitten ze in een omheining. Elke familie heeft zijn eigen merkteken: geiten met afgezaagde horens zijn van de ene familie, die met een half geschoren kop van een andere.

Vanwege al die beesten bij het dorp moeten de akkers van de dorpelingen extra ver weg zijn. Om vijf uur ’s ochtends vertrekken de mannen uit het dorp en om zeven uur komen ze dan bij hun akkers aan. Buiten het regenseizoen (november-maart) verbouwen mensen uien en tomaten in de tuinen bij het dorp, en maken ze houtskool.

In Naele’s dorp wonen 300 inwoners, er zijn 16 families en maar twee achternamen. Haar familie bestaat uit alle nakomelingen van haar overgrootvader en diens vrouwen. Elke familie heeft haar eigen begraafplaats, meestal op een termietenbult bij hun huizen. Een paar jaar terug leverde dat een probleem op toen een ontwikkelingsorganisatie een waterput wilde slaan: alle geschikte plekken waren begraafplaatsen. De waterput is nu een paar kilometer buiten het dorp. Twee keer daags gaan de vrouwen er water halen voor het eten en de tuin.

Voor acht dorpen bij elkaar heeft de hoofdman een gezamenlijke plek aangewezen waar gebedshuizen gebouwd worden: Rooms-Katholiek en verschillende Protestantse denominaties. De Jehovah’s getuigen wilden een aparte plek elders, en de vele nieuwe Pinksterkerken komen samen bij mensen thuis. Een hele groep gebedshuizen samen valt dan weer onder een kerk in een grotere plaats. “Als we avondmaal hadden, gingen we daarheen,” vertelt Naele, “dan vertrokken we om vier uur ’s morgens en waren om acht of negen uur bij de kerk.”

Ook om naar de middelbare school te gaan, moest ze om vier uur weg maar dan met de fiets. In het dorp sliep ze in de zitkamer van haar ouders. Normaal slapen de meisjes uit een gezin bij elkaar in een aparte hut nadat ze geïnitieerd zijn in vrouw-zijn – twee weken afgezonderd leven zonder zout en voorgelicht worden door een tante. Naele is echter de enige dochter in het gezin en had geen zin ’s nachts buiten slangen en andere dieren te trotseren om naar een aparte hut te gaan.

Bij zowel Bannet als Naele zijn de leraren van de lagere school de notabelen van het dorp. Zij komen van buiten en zijn daar geplaatst door de overheid. Naar Naele’s dorp leidt een karrenspoor voor de ossenkarren waarmee de maïs wordt gebracht naar de maïsmolen – een nieuwe ontwikkeling veel tijdbesparing oplevert in de dorpen bij de bereiding van de maïspap (nshima). In de regentijd is de weg onbegaanbaar, ook voor de auto’s van het ministerie van onderwijs. “Dan moeten de leraren als ze iets willen uit de grotere plaats met de fiets,” vertelt Naele. Dat ook andere dorpelingen iets zouden kunnen willen, lijkt een gek idee.

Kerst en nieuwjaar zijn groot feest in het dorp. Alle verschillende groepen bereiden dans en zang voor en er worden misschien wel drie geiten geslacht. En rijst en brood en vlees, zaken die er normaal alleen zijn als er gasten zijn.

We hopen dat u vanuit Nederland met dit inkijkje een klein beetje te gast bent geweest in een echt dorp. Wilt u Naele en Bannet nog iets vragen over het leven in een dorp? Laat het dan weten!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s