Vroeger was alles… anders

‘De jeugd van tegenwoordig weet niet meer hoe het hoort’ is een uitspraak die zo nu en dan voorbij komt. Kwesties rond ‘de jeugd’ in het algemeen en opvoeding in het bijzonder liggen vaak erg gevoelig. In ons gezin was ik het nakomertje – mijn broers en zus zijn zeven tot elf jaar ouder dan ik. Zij hebben meegemaakt hoe ik als 16-jarige naar Pinkpop mocht, terwijl ze zelf nooit later dan om 1 uur ’s nachts thuis mochten komen, een feit waar mijn zwager mij nog regelmatig aan herinnert. Waar moet het heen met de jeugd, en waarom worden opvoeders minder streng? In Zambia is dat ook een brandende vraag, en ik ondervroeg er onze vrouwelijke collega over.

Als je kijkt naar hoe jij bent opgegroeid en hoe je dochters opgroeien, welke veranderingen zie je dan?

Ach, amai, dat zijn zo veel veranderingen! Toen ik opgroeide waren de tradities en rituelen nog veel belangrijker. Dat begon al met bepaalde rituelen bij de geboorte, en later, voor de puberteit, kreeg een kind les in de tradities. Bijvoorbeeld over het respecteren van ouderen, over met welke kinderen van welke leeftijd je mag spelen, en dat je hard moet werken. Een kind van zeven kreeg al een stukje land om er zelf iets op te verbouwen. En op je twaalfde ging je mee met de hele familie het land bewerken. Als kind leerde ik voedsel verbouwen, water halen, hout sprokkelen, afwassen, vegen in en buiten het huis en zorgen voor ouderen. Een kind werd gezien als eigendom van de familie en een geschenk waar de hele gemeenschap van profiteert. Het hele dorp is je familie, dus je behandelt iedereen met respect, zorgt voor wie dat nodig heeft en je gehoorzaamt je ouders. Nu is dat veranderd. Niet alleen hier in de stad, maar ook in de dorpen. Het gezin – vader, moeder en kinderen – is de eenheid geworden, in plaats van de dorpsgemeenschap. Kinderen vandaag gehoorzamen nog wel, maar ze verzetten zich ook. Dan zeggen ze: “Nee, ik wil dit niet doen.” Ze doen maar waar ze zelf zin in hebben. Ik leerde vroeger dat ik verantwoordelijkheden had. Mijn kinderen leren op school over kinderrechten – en dan vergeten ze de verantwoordelijkheden.

Wat vind je van die veranderingen?

Aan de ene kant goed, aan de andere kant niet… Bijvoorbeeld het huwelijk, nu kiest een meisje de jongen van wie ze houdt. Dat is beter dan vroeger, toen onze ouders bepaalden wanneer en met wie we gingen trouwen. Vroeger was het een taboe om te zeggen dat je een vriendje had. Nu komen mijn dochters telkens met jongens thuis. Als wij vroeger met een jongen thuis kwamen, dan betekende het dat het echt serieus was. Nu hebben ze een vriendje, en dan gaat het weer uit, en dan is er weer een nieuw vriendje. Als het gaat om verantwoordelijkheden vind ik dat mijn kinderen afhankelijker zijn dan ik vroeger was. Al dat gepraat over rechten – ze worden er maar lui van. Ik kan kantoorwerk doen en ik kan op het land werken, ik red me altijd wel. Kinderen nu weten soms niet eens hoe ze moeten koken. En als ze dan zelfstandig gaan wonen moeten ze een hulp inhuren, ze blijven afhankelijk van anderen.

Gaan ouders nu ook anders met hun kinderen om?

Ja, ik denk dat ouders nu wel meer met hun kinderen praten. Vroeger praatten onze ouders wel met ons, maar ze konden zich niet vrij uitspreken over alle onderwerpen. Bijvoorbeeld als een meisje voor het eerst ongesteld werd, dan kon haar moeder daar niet met haar over praten. De moeder schakelde dan een tussenpersoon in, een tante of een andere vrouw uit het dorp waar het meisje wel goed mee kon opschieten. Die legde haar dan uit wat te doen met maandverband en persoonlijke hygiëne, en hoe het zit met jongens en zo. Die vrouw werd een rolmodel voor het meisje en leerde haar alles. De moeder kan haar dochter leren hoe je moet koken, hoe je het huishouden moet doen, hoe je anderen met respect moet behandelen, maar over seksualiteit, daar kun je met je dochter toch niet over praten. Tegenwoordig leren onze kinderen van alles van hun vriendinnen op school. Als moeder kom je er helemaal niet meer achter wanneer je dochter voor het eerst ongesteld is! Er wordt nog wel geprobeerd om de traditionele lessen aan dochters te geven, maar dat wordt dan gedaan door een vrouw die mijn dochters niet kennen. Dan is er geen vertrouwen, en dat werkt eigenlijk niet. Onze kinderen vinden de traditionele kennis ook maar niks. Ze zeggen: “Wij weten alles al.” Maar als je dan doorvraagt, weten ze eigenlijk niks. Ze doen maar alsof ze van alles weten. Het is wel een probleem, want iemand moet onze kinderen toch vertellen hoe het zit met seksualiteit? Zeker in deze tijd van HIV/AIDS!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s