Globalisering van de moraal

Hebben Afrikanen nu andere morele overtuigingen dan Westerlingen? Dat wilde ik eens testen. Sinds vorig jaar geef ik hier ook ethiek en dat is een vraag die dan vanzelf opkomt. Ik vond een artikel van ene Metz die beweert dat er inderdaad een eigen Afrikaanse morele kijk op de wereld is. Hij noemt zes praktijken die Westerlingen en Afrikanen moreel afkeuren – moord, liegen, discrimineren etc. – en zes praktijken die Westerlingen niet moreel afkeuren, maar Afrikanen doorgaans wel.

Vorig jaar heb ik dit gewoon zo aan mijn studenten verteld en ze begonnen inderdaad te betogen dat de zaken die Afrikanen verkeerd vinden echt verkeerd zijn. Bij de nieuwe groep studenten dit jaar wilde ik het eerst eens uitproberen. Ik gaf ze een lijst met door elkaar heen de praktijken die Afrikanen en Westerlingen afkeuren, praktijken die Afrikanen afkeuren, en nog wat erbij verzonnen kwesties. Welke praktijken hiervan vinden zij moreel verwerpelijk? De uitkomsten waren ineens heel anders.

De zes praktijken die Westerlingen en Afrikanen afkeuren, keuren de studenten ook massaal af, maar de meeste zaken die Afrikanen verkeerd zouden vinden, blijken zij helemaal niet verkeerd te vinden. Alleen het je isoleren van de groep, dat vinden zij unaniem fout, zoals te verwachten was volgens Metz’ artikel. Als de groep gaat voetballen, is het moreel verkeerd om thuis een boek te lezen omdat je daar nu eenmaal meer zin in hebt, aldus de studenten. Het is afkeurenswaardig om je af te zonderen van de gemeenschap.

Over straf gebruiken als vergelding waren de meningen verdeeld: geef je alleen straf om het welzijn van de groep te dienen, of mag straf ook ten dele zijn omdat iemand nu eenmaal straf verdient? Volgens Metz zijn Afrikanen grotendeels tegen straf als vergelding, maar bij mijn studenten is het half-half.

Vervolgens zijn er nog vier praktijken die volgens Mets fout zijn in Afrika, maar die geen tot bijna geen van mijn studenten afkeurenswaardig vindt. Dit zijn ze: beslissingen nemen door te stemmen, geld en goederen verdelen op basis van wie ervoor gewerkt heeft, competitie in de economie (proberen klanten te winnen van je buurman), en het niet trouwen en/of geen kinderen krijgen. Als ik de studenten vertel dat ze volgens professor Metz als Afrikanen deze zaken zouden moeten afkeuren, zeggen ze dat het vroeger wel zo was. Hun grootouders die vonden deze zaken  inderdaad verkeerd, en misschien zijn er nog afgelegen dorpjes waar dat nog zo is, maar nu niet meer: als je geld verdeelt ook aan wie niet gewerkt heeft, krijg je maar luie mensen; als iemand niet wil trouwen moet ie dat zelf weten, en competitie zorgt voor betere kwaliteit en service. Die dingen vinden zij nu niet meer verkeerd.

Dat een boek lezen als de rest gaat voetballen fout is, daar kan ik nog niet helemaal bij, maar voor de rest lijkt de moraal dus al aardig geglobaliseerd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s