De Afrikaanse gemeenschap

Denk je bij een gemeenschap in de eerste plaats aan een verzameling concrete mensen, Piet, Klaas en Marie, of is een gemeenschap meer een idee, ‘de Christelijke gemeenschap van Lusadam’ waar Piet, Klaas en Marie op dit moment toevallig deel van zijn?

Gemeenschap is hier in Zambia een heel belangrijk woord. Als je studenten verschillende stromingen in de theologie of sociologie uitlegt, en één van de stromingen zegt vóór de gemeenschap te zijn, dan kun je er zeker van zijn dat die stroming de meeste aanhangers vindt. “Voor ons Afrikanen is de gemeenschap heel belangrijk,” zo zeggen ze dan.

Maar wat bedoelen ze nu met die gemeenschap? Meer en meer kreeg ik het afgelopen anderhalf jaar het idee dat men hier iets anders met een gemeenschap bedoelt dan ik. Ik kreeg het idee dat men hier meer denkt aan de concrete personen, Piet, Klaas en Marie, terwijl ik in eerste instantie geneigd ben te denken aan het idee, ‘de gemeenschap van Lusadam’. En dat zag ik terug in een tekst van Kaunda, de eerste Zambiaanse president, die ik met mijn klas besprak. “De mens moet de mens heilig zijn. … De staat, de familie, de religieuze groep, of wat voor abstractie ook mag nooit belangrijker zijn dan de mens,” zo schrijft hij. Oftewel, het gaat om Piet, Klaas en Marie, en zij zijn belangrijker dan een abstract idee als ‘de gemeenschap van Lusadam’.

Ik besloot eens te kijken of dit idee van gemeenschap voor mijn studenten ook het voornaamste is. Vijf keuzes legde ik mijn studenten voor: je komt in een gemeente en ze hebben zes mango’s, je kunt ze opeten of planten. Alle leden van de gemeente willen ze opeten, want ze hebben honger, als je ze plant moet je ze ook kostbaar water geven en de oogst van de geplante bomen zullen zij toch niet meer meemaken. Wat doe je? Tot mijn verbazing gingen 24 studenten de mango’s toch planten, en maar 10 kozen voor opeten.

Je ziet dat er een onderhuids conflict broeit in de gemeente, maar om ruzie te vermijden wil niemand het er over hebben. Wat doe je? Bijna de hele klas vindt dat het conflict toch boven tafel moet. Bij de keuze voor een nieuw liedboek, gaat men wel mee met de opvatting van de meerderheid om een liedboek in de lokale taal aan te schaffen al zou de jeugd liever een Engelstalig liedboek hebben. Een grote meerderheid vind het belangrijk van tijd tot tijd de kerkenraad in de gemeente te vervangen zelfs als de mensen daar zelf geen behoefte aan hebben en dat conflicten oplevert. En tenslotte was de stand 12 versus 22 bij de keuze of de kerkelijke gemeente de officiële nieuwe naam van het dorp aan moet nemen, terwijl je gemeenteleden aan de oude naam gehecht zijn.

Welk idee van gemeenschap er leeft bij studenten, blijkt genuanceerder te liggen dan ik dacht. Toen ik vertelde dat ik had verwacht dat de studenten meer zouden kiezen voor het volgen van de mening van Piet, Klaas en Marie, zei één student dat zijn generatie veranderingen wil in de kerk. En een ander merkte op Afrikanen misschien wel meer praten zoals Kaunda, maar dat in de praktijk ook Kaunda zelf genoeg beslissingen tegen de Zambiaanse bevolking in nam ten behoeve van het idee of het land Zambia. En dat had dan ook weer te maken met leiderschap en hiërarchie – iets wat hier ook anders lijkt te werken dan ik het ken in Nederland, maar dat is een onderwerp voor een volgende keer.

PS: Ik heb net hardgelopen met een groepje vierdejaars studenten en hen dezelfde vragen voorgelegd. Zij kozen unaniem bij elke vraag voor de laatste mogelijkheid: luisteren naar de verzameling concrete mensen. “De jongerejaars staan verder van de gemeente af en willen nog aardig gevonden worden door de jeugd,” volgens één van hen – dat leren ze nog wel af…

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s