Deliverance: tussen hoop en afkeer

Afgelopen vrijdag bracht ik een bezoek aan de ‘kliniek’ van pastor Banda uit Kaunda Square. “Elke vrijdag blijf ik thuis. Ik noem het mijn kliniek: dan kan iedereen bij mij langs komen en probeer ik te helpen bij hun problemen.” Het is niet zomaar een kliniek. Het specialisme van pastor Banda is deliverance, mensen bevrijden van kwade geesten. Voor mij een fascinerende nieuwe ervaring – ik weet nog niet helemaal wat ik ervan denken moet.

Als ik het huis van pastor Banda binnenkom zit de woonkamer al vol; het blijkt de wachtkamer te zijn. Het echte werk vindt plaats in een kamertje van drie bij drie met een tapijt op de betonnen vloer en drie stoelen aan één kant van de kamer. Daar komen de ‘patiënten’ één voor één binnen om pastor Banda voor hen te laten bidden. Sommigen kent hij uit zijn kerk, anderen komen via mond-tot-mondreclame bij hem terecht. “Waar kunnen we voor bidden?” vraagt hij aan elke nieuwkomer. “Ik kan geen werk vinden.” “Het gaat slecht op school.” “Het lukt niet om zwanger te worden.” “Ik heb buikpijn.” Dat zijn de klachten waarmee mensen bij pastor Banda komen. Meer informatie heeft hij niet nodig. “Steek je armen in de lucht, we gaan bidden.” Pastor Banda legt zijn hand op het hoofd van zijn cliënt en begint een gebed. Bijna meteen gebeurt er iets: de cliënt valt achterover op de grond – opgevangen door de assistenten van de pastor – of begint te bewegen.

20130315-P1000767Hanna is één van de cliënten. Ze is een vrouw van middelbare leeftijd, en ik heb net gezien hoe haar zus en nicht behandeld werden. Straks zal haar puberzoon ook nog komen. Hanna gaat naar de kerk van pastor Banda. De afgelopen zondag heeft hij daar voor het eerst voor haar gebeden. “Hoe gaat het nu?” vraagt de pastor. “Veel beter,” zegt Hanna. Haar linkerbeen is duidelijk dikker dan het rechter – maar kennelijk is de zwelling minder dan op zondag. Ze vertelt me dat ze sinds 1988 last heeft van haar been; het komt door hekserij. Ze is al langs veel ziekenhuizen en traditionele genezers geweest, maar niets hielp. Vandaag zal pastor Banda weer voor haar bidden. Al snel 20130315-P1000775begint ze kronkelend en draaiend door de kamer te lopen. “Ze heeft de kwade geest van een slang in zich,” legt pastor Banda uit. “Ga weg, geest, plaag deze vrouw niet langer.” Pastor Banda blijft Hanna aanraken of naar haar wijzen en draagt keer op keer alle geesten op om haar te verlaten. Na een poosje valt Hanna – net als alle cliënten voor en na haar – op de grond, zwaar ademend en met haar ogen gesloten. Haar armen liggen uitgestrekt, de handen open. Pastor Banda vraagt om zijn zalfolie, en een assistent geeft hem een flesje olijfolie. Hij druppelt er wat van op Hanna’s handen. “Demon, ga weg uit deze handen, zodat ze succes zullen hebben.” En daarmee is het klaar. De pastor verklaart dat de geest nu weg is, en Hanna komt langzaam weer overeind.

“Wat voor werk doe je?” vraagt pastor Banda als Hanna weer zichzelf is. “Business,” antwoordt ze. “En, hoe gaat dat?” “Niet zo goed. Ik ben er een paar jaar geleden mee begonnen, maar ik verdien eigenlijk niks.” Triomfantelijk zegt de pastor: “Dat zag ik! Er was een geest die haar handen gebonden hield, zodat ze nooit succesvol kon worden. Vandaag profeteer ik dat je business zal bloeien, volgend jaar zul je rijk zijn!” Met tranen in haar ogen bedankt Hanna pastor Banda. “Pastor,” vertelt ze, “ik had altijd zo’n zere rug, al van voordat ik trouwde. En sinds u zondag voor mij gebeden heeft, is dat over. Ik voel geen pijn meer.” “Amen,” antwoorden de aanwezigen.

Wat gebeurt hier, en wat moet ik er van vinden? Ik hoor mijn moeder al vragen: “Is dat niet eng?” Wat mij het meest verbaast, is hoe gewoon alle deelnemers de gebeurtenissen lijken te vinden. Pastor Banda gaat voor je bidden, en dan val je om, en je geeft een beetje over, en dan is de boze geest weg. Zo gaat dat. Ik zie niemand schrikken van wat er gebeurt, alles blijft voor de cliënten en voor de pastor binnen de grenzen van de verwachtingen. Dus nee, niet eng.

Maar wat dan wel? Hanna komt met een dik been, veroorzaakt – volgens haarzelf – door hekserij. Pastor Banda drijft een geest uit die ervoor zorgt dat haar zaak niet loopt, en aan het eind bedankt ze voor het wegnemen van haar rugklachten. Er lijkt geen systeem in te zitten, althans niet volgens de oorzaak-gevolg relaties die ik zou verwachten. Ik zou denken: als je een dik been hebt door hekserij dan moeten we daar x aan doen; en als je ook een zere rug hebt, dan zou dat aan y kunnen liggen; en de problemen met de business komen misschien door z en kunnen verholpen worden als we geest p uitdrijven. Maar zo’n helder systeem kan ik nog niet zien, en al mijn systematische vragen (wat is nou de verhouding tussen hekserij en deze geesten? wat zijn dit voor geesten, zijn het voorouders of demonen of gevallen engelen en wat is het verschil daartussen?) worden wel beantwoord, maar lijken voor de deelnemers niet echt relevant te zijn.

Wat ik wel zie, is dat de cliënten zich kennelijk beter voelen na zo’n deliverance-sessie. Wie weet helpt het ook wel: als je net iets meer in jezelf gelooft lukt het misschien wél om die baan te  krijgen, om je examens te halen, of om een succesvolle zaak op te zetten. Misschien neemt het wat spanning weg – altijd goed voor rugklachten, en misschien ook wel voor buikpijn en een hoge bloeddruk. Het zijn psychologische verklaringen; ik kan mijzelf er niet toe zetten om echt te geloven in het bestaan van kwade geesten.

Waar ik moeite mee heb zijn de beloftes van pastor Banda. “Volgend jaar ben je rijk!” – ik dacht het niet. “De demonen van diabetes en AIDS zijn uitgedreven!” Betekent dat dan: stoppen met de medicijnen? En zo bewijzen dat je echt in God gelooft? Dat lijkt me een heel gevaarlijk gevolg van deliverance. Dat het zo wel gebeurt bewijst ook dit artikel: pastors in Zambia vertellen dat zij HIV/AIDS kunnen genezen en dat hun kerkleden dus geen medicijnen meer moeten nemen.

Vrijdag was een indrukwekkende dag, maar ik ben er nog niet over uit. Is dit nu goed of slecht? Geeft het hoop, of moet ik afkeer voelen?

Advertenties

2 thoughts on “Deliverance: tussen hoop en afkeer

  1. “Oh God, kom ons kleingelovige te hulp” lezen we ergens in de Bijbel!
    Ik heb hier heel lang over nagedacht en kom er voor mezelf niet helemaal uit en steeds kwam die bijbeltekst maar weer langs. Zijn wij het helemaal verleerd om onvoorwaardelijk te geloven in het gebed? Als Jezus in de Bijbel kwade geesten uitdrijft zie je hetzelfde gebeuren als hier, ook kronkelen mensen op de grond en ook schreeuwen de geesten dat ze niet weg willen!
    Nogmaals: Ik kom er niet helemaal uit maar ben toch geneigd te geloven dat het gebed van Banda vanuit zijn hart komt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s