Wereldwijd bidden?

Vorig jaar kregen we het gebedenboek Wereldwijd Brevier (2) cadeau. We zijn begonnen elke dag na het avondeten een gebed uit dit boekje te lezen. Het boekje komt uit 1986 – dit is dus geen actuele recensie – maar de teksten hebben nog zeker zeggingskracht. Sommige gebeden zijn heel inspirerend; bij andere loopt de irritatie zo op dat ik mijn mond nauwelijks (of helemaal niet) kan houden. Laat ik beginnen met de inspiratie…

Een selectie gebeden is samengebracht onder de titel ‘Onze vader in de hemel’. Het zijn gebeden op basis van het Onze Vader, maar dan vertaald naar andere contexten. “Geef ons heden ons dagelijks brood. Rijst is ons dagelijks brood in Bangladesh. Maar vandaag, ja iedere dag, is er nooit genoeg van. Geef ons het voedsel dat wij nodig hebben om te blijven leven. Onze dagelijkse portie rijst en het voedsel van Uw woord, dat ons staande houdt in alle moeilijkheden.”

Op deze manier is het hele Onze Vader gecontextualiseerd. De betekenis van de verschillende gebedsintenties is omgezet naar een andere cultuur, met andere gewoonten en andere omstandigheden. Dat lijkt me een heel goed idee voor een bijbelstudie, hier in Zambia of in Nederland. Wat is voor ons eigenlijk het ‘dagelijks brood’? En wanneer hebben we daar genoeg van? Hoe hard moet de crisis ons treffen voordat we zeggen: nu kunnen we niet meer voorzien in onze dagelijkse behoeften? Hoort godsdienst, hoort de bijbel ook bij ons dagelijks brood?

In dit gebedenboek betekent ‘wereldwijd’ dat gebeden komen uit Zuid-Amerika, Azië en Afrika. Soms overtuigen de stemmen van de gebeden mij: hier zijn echt mensen uit Bangladesh, uit Peru of uit Nigeria aan het woord. Soms mis ik de stem van het Westen. Had er niet ook een gebed uit Europa, de VS of Australië in kunnen staan? Op andere momenten spreekt die westerse stem juist te luid – en dan raak ik geïrriteerd.

“Ik leefde naakt, spelend, plantend en beminnend, barend en geboren wordend, opgroeiend in de puurheid van het leven. – En wij hebben je gekleed met kleren van boosaardigheid, wij schonden je dochters en gaven je als Moraal onze schijnheiligheid.” Een bijzondere vorm heeft dit gebed. Het is een wisselspraak tussen de oorspronkelijke bevolking en de blanke. Het gaat over godsdienst, maar is niet gericht aan God. Afgezien daarvan: wie horen we hier spreken? Is het echt de Braziliaan van Indiaanse afkomst die hier beschrijft hoe het leven was voordat de Spanjaarden kwamen? Of is horen we hier een Europeaan schuld belijden? Ik hoor in ieder geval het typisch Europeaanse beeld van de ‘nobele wilde’ – puur, onschuldig, dicht bij de natuur – meeklinken. Alsof voor de Europeanen kwamen alles goed was, en daarna alles slecht… dat is toch veel te zwart/wit gedacht?

“Vergeef mij, Heer, dat ik als Indiaan geboren ben en niet als blanke man. Vergeef mij, Heer, dat ik tien kinderen heb en niet als anderen twee. … Vergeef mij, dat ik goedgelovig was en me zo vaak bedriegen liet. Vergeef mij, Heer, dat de christenen me niet overtuigden, dat alle mensen broeders zijn.” Dit wrange gebed mag dan tot God gericht zijn, maar het lijkt mij bedoeld voor een ander publiek: de westerling met een schuldgevoel over het koloniale verleden. Wat ik graag zou willen weten is wat die Indiaan zelf zou willen bidden, zonder zich af te vragen hoe hij eruit ziet in blanke ogen.

“Jij hebt me verleid, Heer, en ik liet me verleiden. … Jij hebt mijn hart geroofd met de hand van een oude Indiaan, die al eeuwenlang moet sterven, zonder huis, genezing of een dokter, bedelend om gerechtigheid, bij de deur van een gesloten kerk.” Het is toch ook wel verschrikkelijk… En natuurlijk, er zijn verschrikkelijke dingen gebeurd in de koloniale tijd; en er zijn nog steeds verschrikkelijke ongelijkheden. Toch blijf ik vinden dat het niet zo eenvoudig is als deze gebeden het voorstellen. Ik ben niet slecht omdat ik blank ben; mijn buren zijn niet goed omdat ze zwart zijn. Andersom ook niet. Er zijn Indianen overleden omdat ze geen dokter hadden – maar dat is niet het hele verhaal. Er zijn ook Indianen genezen door hun traditionele medicijnmannen. Er zijn ook Indianen dokter geworden en verhuisd naar de VS. Er zijn ook Indianen gered door een blanke dokter. Het beeld van de Indiaan die ziek en zielig voor de gesloten kerkdeur zit vind ik beledigend naar zowel Indianen als blanken!

Advertenties

One thought on “Wereldwijd bidden?

  1. Ha Johanneke, ik ben het roerend met je eens. laten we er nog een boom over opzetten als wij in Zambia zijn.
    marjan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s