Cultuurverschillen

We zijn nu bijna een half jaar in Zambia, en voordat we (bijna) alles hier normaal gaan vinden, wil ik graag nog een aantal verschillen noteren die ons opvallen.

“Hij breekt het protocol!” fluistert mijn buurman in de kerk verontwaardigd. We zijn bij een kerkdienst waarin een collega van ons aan een gemeente verbonden wordt. Er zijn allerlei hoogwaardigheidsbekleders van de kerk en na de dienst worden die voorgesteld aan de gemeente. De dominee begint een aantal mensen van de synode te introduceren, maar dat mag kennelijk niet: de voorzitter van de synode moet de andere bestuursleden van de synode voorstellen. Protocollen zijn hier erg belangrijk.

De vele toespraken na de dienst beginnen ook allemaal met het aanspreken van de hele rij hoogwaardigheidsbekleders die er zijn, wat dan wordt afgesloten met de uitspraak “Aan alle protocollen voldaan.” Ik weet nog niet of dat nu betekent dat de spreker zich verexcuseert – ‘sorry, ik moest die hele rij namen wel weer noemen,’ of dat het betekent ‘als ik iemand vergeten ben, beschouw dit alstublieft alsof ik het protocol heb gevolgd,’ of dat “aan alle protocollen voldaan” zelf gewoon deel is van het protocol zonder verdere betekenis.

Protocollen – en ook bureaucratie: de eindeloze formulieren en handtekeningen van allerlei verschillende ambtenaren die we hier steeds nodig hebben, ik heb altijd gedacht dat het iets Westers zou zijn. De behoefte om het onderlinge menselijke verkeer in regeltjes vast te leggen, associeerde ik meer met het individualistische Westen dan met Afrika, waar in veel opzichten onderlinge relaties veel belangrijker zijn: je neemt altijd de tijd om iemand te vragen hoe het met hem gaat, met zijn huis, met zijn vrouw, met zijn kinderen enzovoort. Maar toch kom ik hier protocollen en bureaucratie veel meer tegen dan in Nederland.

Een ander verschil zit hem in de grappen die gemaakt worden met betrekking tot geloof. Aan de ene kant heb ik het gevoel dat hier nog veel meer dan in Nederland van een dominee verwacht wordt dat hij grappen maakt. Maar aan de andere kant worden sommige zaken hier heel serieus genomen die ik in Nederland alleen als grap zou kunnen zeggen. Iemand vertelde over een familielid dat in het buitenland was overleden. “Maar gelukkig heeft God erg geholpen met het vervoer,” vertelde hij. De overledene was binnen twee dagen in zijn vaderland om daar begraven te kunnen worden. En in bij de diploma-uitreiking in de gevangenis waar we bij waren, zei de organisator: “God heeft ervoor gezorgd dat de uitreiking steeds is uitgesteld, want daardoor kunnen onze gasten er nu bij zijn” – zonder een spoor van ironie. Dat God zorgt voor het uitstel van de ceremonie of dat God helpt met het vervoer, dat zou ik alleen kunnen zeggen met een knipoog, als een soort grap, maar hier zie ik niks van die knipoog.

Een derde verschil is wanneer je ‘sorry’ zegt. Ik zou alleen ‘sorry’ zeggen als iemand iets overkomt waar ik mij op de een of andere manier schuldig over voel. Hier zegt iedereen uitgebreid ‘sorry’ als je iets vervelends overkomt, ook al hebben zij zelf daar part noch deel aan. Een meisje van de campus viel op straat en haar broertje trok haar overeind en nam haar mee de poort door. Het meisje huilde en de portier – die het incident zelf niet gezien had – begon ‘sorry, sorry, sorry’ tegen het meisje te zeggen. Het meisje bleef huilen, dus het ging een hele poos door. Maar waar zei de portier nou sorry voor?

Dit zijn drie cultuurverschillen die ons hier opvallen. We blijven ons verbazen en puzzelen over wat de verschillen zeggen – over hier en over onszelf…

Advertenties

One thought on “Cultuurverschillen

  1. Alweer een half jaar? wat een snelheid van tijd zou je zeggen. Leuk om te lezen hoe jullie de cultuurverschillen ervaren en beschrijven, het zet mij hier weer aan het denken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s