Ik zie ik zie wat jij niet ziet

Ongeveer eens in de vier weken krijg ik een stapel Vrij Nederlands met de post (abonnee zijn in Zambia werkt toch anders dan in Nederland…). In de VN van 3 maart stond een mooie fotoreportage over justitie in Oeganda. We zien kantoortjes met betonnen vloeren en op de muren afbladderende verf, de verplichte foto van de president en oude campagneposters van westerse hulporganisaties. We zien politieagenten achter hun bureau, met om hen heen stapels archiefstukken en ordners. (Kijk voor de foto’s op: http://www.janbanning.com/work-in-progress/law-and-order/law-and-order-uganda/)

Het artikel bij de foto’s gaat over het strafrechtsysteem in Oeganda; dat “laat zacht gezegd nogal wat te wensen over,” volgens Vrij Nederland. Ik snap dat je dat kunt denken als je de foto’s ziet. Zulke aftandse kantoortjes; daar kan toch niks goeds uit komen? Misschien niet. Maar het is niet mijn eerste associatie. Na een paar maanden in Zambia en de nodige bezoekjes aan officiële gebouwen – het postkantoor, de immigratiedienst, het gebouw van de bevolkingsadministratie – is mijn eerste reactie vooral herkenning. Zo zien publieke gebouwen er hier inderdaad uit. De foto van gevangenen in een bezoekersruimte: het zou zo het hoofdpostkantoor van Lusaka kunnen zijn; en de kantoren van politiefunctionarissen zien er net zo uit als die van de ambtenaren hier. Voor mij geen schokkende beelden, maar een mild: “Ach ja, zo is het hier nu eenmaal.”

Ik zie ineens iets anders dan voorheen in deze foto’s. Maar om nu te zeggen dat ik ben gaan kijken als een Zambiaan – dat gaat te ver. Daar kwam ik afgelopen vrijdag weer eens achter, toen ik mijn studenten vroeg om een afbeelding te zoeken die paste bij hun toekomstdroom. Ik had een pakket ‘Associatiekaarten’ (zie: http://www.thema.nl/product/associatiekaarten/) op de tafel uitgespreid en iedereen zocht een kaart uit. “Wat zie je op je kaart?” was mijn eerste vraag. Sommige antwoorden waren erg verrassend. Kijk maar naar de drie onderstaande kaarten.

“Deze mevrouw is verdrietig,” vertelt een studente. En ik dacht nog wel dat antropologische studies bewijzen dat gezichtsuitdrukkingen van emoties wereldwijd hetzelfde geïnterpreteerd worden! Wat ik zie is een vrouw die de fotograaf aan het uitschelden is… “Ik zie mensen die zich klaarmaken voor de start van een race,” is het commentaar bij de tweede foto. Hockey is kennelijk geen Zambiaanse sport. “Een jongetje heeft een touwtje in zijn hand.” Ja, dat zie ik ook in de derde foto – maar ik zou het meteen ‘vliegeren’ noemen.

Deze studenten hadden de opdracht om te vertellen wat ze zien – en wat een verschillen! Meestal ga je er gewoon vanuit dat de ander hetzelfde ziet als jij, maar dat is dus helemaal niet gezegd…

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s