Risico’s en keuzes…

Waarom hoor je zo veel over corruptie en vriendjespolitiek in de rest van de wereld? Waarom vinden mensen in andere landen hun eer of de eer van hun familie zo belangrijk – hoe mensen over je denken lijkt veel belangrijker te zijn dan of iets echt zo is of niet… Waarom zijn niet-Westerse mensen vaak zo beleefd – zo beleefd dat je het haast niet meer gelooft? In het werkstuk dat ik moest schrijven ter afsluiting van mijn voorbereidingstraject voor Zambia, zoek ik antwoorden op die vragen.

Zitten er andere keuzes achter, andere dingen die mensen belangrijk vinden, andere risico’s die mensen op de koop toe nemen? Wij in het Westen vinden vaak gelijkwaardigheid heel belangrijk, en we accepteren het risico dat mensen wat kil en afstandelijk met elkaar omgaan. Maar als je nou warme, persoonlijke banden belangrijk vindt, zó belangrijk dat je op de koop toe neemt dat je misschien wat meer kans hebt op vriendjespolitiek of ongelijkheid?

Roosevelthuis

Een voorbeeld kan daar iets van laten zien. In het Roosevelthuis worden vakanties georganiseerd voor mensen die veel zorg nodig hebben. Vaak zijn er evenveel vrijwilligers nodig als er gasten zijn. Soms is het zo dat iedere gast dan een eigen persoonlijke vrijwilliger krijgt toegewezen. Dit zou mij een ongemakkelijk gevoel geven, zowel voor de vrijwilliger als voor de gast. Ik zou bang zijn dat je als vrijwilliger de gast gaat betuttelen, of – uit angst daarvoor – té nederig bent. Ik zou bang zijn dat je als gast je eigenwaarde veilig wilt stellen door de vrijwilliger te commanderen, of dat je jezelf uit dankbaarheid naar de vrijwilliger juist laat betuttelen. Het lijkt mij maar ingewikkeld en lastig.

In het Roosevelthuis is het soms ook zo dat er wel evenveel gasten en vrijwilligers zijn, maar dat de vrijwilligers allemaal een eigen taak hebben. De ene vrijwilliger verzorgt voor iedereen het eten, de ander helpt alle gasten bij het aandoen van de steunkousen, enzovoort. Dit lijkt mij een veel gemakkelijker gevoel geven, zowel voor de vrijwilliger als voor de gast. De vrijwilliger heeft gewoon een duidelijke taak: de een doet dit, de ander dat. En de gast ontvangt niet ‘een persoon’, maar verschillende diensten: hulp met de steunkousen, hulp met eten, enzovoort.

Dat ik mij hier veel gemakkelijker bij zou voelen, laat iets zien over hoe ik ben en wat ik belangrijk vind. Ik vind gelijkwaardigheid belangrijk. In de situatie van het Roosevelthuis zou ik bang zijn dat die gelijkwaardigheid in gevaar komt. Ik zou bang zijn dat de vrijwilliger zich boven de gast stelt, of juist omgekeerd. Het verdelen van taken onder de vrijwilligers zou mij helpen, omdat dan het risico op ongelijkwaardigheid kleiner is, maar je offert er ook iets mee op. De relatie tussen gast en vrijwilliger wordt er namelijk zakelijker en minder persoonlijk van. De een geeft een bepaalde dienst aan de ander. Het contact van mens tot mens staat niet meer op de eerste plaats.

Dat is een keuze en ik kan mij voorstellen dat je een andere keuze maakt. Ik denk dat mijn keuze een erg Westerse keuze is en dat mensen van elders een andere keuze kunnen maken. Zij kunnen misschien eerder het risico van ongelijkwaardigheid op de koop toe nemen, om meer kans te maken op een warm persoonlijk contact. Het offer om dan maar een kille, zakelijke relatie tussen gast en vrijwilliger te hebben, zouden zij te groot vinden. Niet gelijkwaardigheid is dan het belangrijkste, maar persoonlijke onderlinge contacten. Veel niet-Westerse mensen zouden zich misschien gemakkelijker voelen bij een vaste persoonlijke vrijwilliger voor elke gast, in plaats van een verdeling van taken onder de vrijwilligers.

In mijn werkstuk laat ik zien hoe dit past bij de kwesties waar ik dit stukje mee begon. Mensen elders in de wereld vinden een warme persoonlijke relatie met de burgemeester of politieagent belangrijk. Corruptie en vriendjespolitiek zijn fout, maar je neemt de risico’s daarop voor lief. Je eer en wat mensen van je denken is niet iets extra’s naast wie je voor jezelf bent, maar dat is wie je zelf bent, dat is wie jij bent in de persoonlijke relaties. En als je het risico accepteert dat in relaties ongelijkwaardigheid sluipt, als je het risico accepteert dat iemand betuttelt of betutteld wordt, dan is het extra belangrijk om beleefd te zijn naar elkaar toe: zo houd je elkaar in ere.

Gisteren bij mijn ‘zendingsexamen’ is mijn werkstuk besproken. Ik heb het gehaald, ik mag ‘zendingspredikant’ worden en het voorbereidingstraject is klaar. Over twee weken kunnen we gaan zien hoe het echt is in Zambia!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s