What Would Robin Hood Do?

De rellen in Engeland waren net geweest toen we op vakantie gingen. Iemand van KerkinActie mailde al dat we maar goed moesten uitkijken: “het is gevaarlijker dan Zambia lijkt mij zo”. Van de rellen hebben we niks gemerkt, maar het is wel het gesprek van de dag. In de analyses in de media horen we steeds dat de jongeren uitgesloten zijn uit de maatschappij: ze zitten in een uitzichtloze situatie, zonder zicht op werk, een goed inkomen en vooruitgang. Daarom komen ze tot deze ‘wanhoopsdaden’. Niet iedereen is het daar mee eens;  maar de retoriek zet ons wel aan het denken.

In het Sherwood Forest lees ik de verhalen over Robin Hood. Robin Hood verzamelt een groep uitgeslotenen om zich heen. De meeste outlaws zijn armen, zonder veel andere mogelijkheden om zichzelf te onderhouden. Robin komt zelf uit de upperclass, maar wordt door het regime outlaw verklaard en komt dan met de andere outlaws in opstand. De uitgeslotenen gaan samen stelen van degenen die wel een goede positie hebben. Robin Hood doet dat niet zomaar, om te overleven of voor geldelijk gewin, maar in naam van de afwezige koning Richard Leeuwenhart. Robin Hood wil bijdragen aan een meer rechtvaardige verdeling van bezit in de wereld. Dat die verdeling onrechtvaardig is, ligt niet aan Richard Leeuwenhart, maar aan de elite die de macht bij zijn afwezigheid heeft gegrepen. De rechtvaardige koning zou Robin Hood en zijn outlaws ook nooit uitgesloten hebben; dat doet nu alleen die gemene elite.

Robin Hood en rellende jongeren – ze vertellen allebei een verhaal over elites en uitgesloten worden. Hoe ver gaan de overeenkomsten? Zijn de relschoppers ook bezig met een eerlijker verdeling van bezit? Het is moeilijk voorstelbaar dat de jongeren iPods stelen uit naam van de rechtvaardigheid, of van een ander groot verhaal. Misschien kan het gevoel van verbondenheid dat ontstaat door samen deel uit te maken van een verhaal wel een oplossing zijn. Een populistisch redenaar kan zo’n gevoel misschien  opwekken, door te zeggen: “de gemene elite sluit jullie uit, maar het ‘echte Nederland’ daar horen jullie bij!” Aan de andere kant – zulk nationalisme gaat dan wel vaak meteen weer over het uitsluiten van anderen; iets wat ik de rechtvaardige koning van Robin Hood niet zie doen.

Weer thuis zien we bij Zomergasten de Belgische oud-premier Verhofstadt betogen dat nationalisme een verderfelijke negentiende-eeuwse Europese uitvinding is, die bijvoorbeeld naar Rwanda geëxporteerd is – met alle vreselijke gevolgen van dien.

Ik kan me een wereld zonder nationalisme haast niet voorstellen – waarom zou je van Nederlanders niet mogen vragen dat ze Nederlands spreken, bijvoorbeeld? En het kan misschien een samenleving verbinden. Maar aan de andere kant: zelf ken ik de warme thuisgevoelens niet die Johanneke bijvoorbeeld heeft met mensen die spreken met een accent uit het oosten van het land, of met het Drentse landschap. Toen ik in Amerika studeerde, voelde ik me Europeaan, omdat ik – onder de rook van Hollywood – met mijn Hongaarse huisgenoot over Russische films kon praten. Ik ben benieuwd hoe dat in Zambia zal zijn. Hoe denkt men daar over uitsluiting, rechtvaardigheid en nationalisme? En hoe zullen we onszelf daar voelen? Misschien blijk ik toch Nederlandser of Europeser dan ik denk…

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s